Küresel emtia piyasalarında yaşanan lojistik tıkanıklıklar ve askeri çatışmalar, alüminyumun ton fiyatını 3 bin 734 dolara kadar yükseltti.
Küresel emtia piyasalarında jeopolitik gerilimlerin yol açtığı sert dalgalanmalar hız kesmeden devam ederken, sanayinin temel ham maddelerinden alüminyum fiyatlarında tarihi bir hareketlilik yaşanıyor.
Hürmüz Boğazı ve Orta Doğu'daki Arz Riski
Küresel alüminyum sevkiyatının kalbi konumunda yer alan Hürmüz Boğazı'nın kapalı olması, bölgedeki dev üretici ülkelerin ihracat hatlarını büyük bir çıkmaza sürüklüyor. Yaşanan askeri kriz sebebiyle Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri tarafından gerçekleştirilen ve yıllık bazda yaklaşık 6,2 milyon ton hesaplanan toplam alüminyum üretimi ile dış satım faaliyetleri ciddi bir risk altında bulunuyor. Bahsi geçen bu üç Orta Doğu ülkesinin Hürmüz Boğazı koridorunu kullanarak gerçekleştirdiği alüminyum ihracatı, toplam sevkiyatlarının yüzde 80 gibi devasa bir oranına tekabül ediyor.
Üretim Tesislerine Yönelik Saldırılar Endişeyi Artırdı
Sıcak çatışma döneminin başlamasının ardından Birleşik Arap Emirlikleri merkezli faaliyet gösteren Emirates Global Aluminium şirketine ait Et-Tavila üretim tesisinin hedef alınması piyasadaki yangını daha da büyüttü. İran tarafından fırlatılan füzelerin ve insansız hava araçlarının Halife Ekonomik Bölgesi'ne isabet etmesi sonucu bu stratejik tesiste meydana gelen fiziki hasar, küresel ölçekte arza yönelik endişelerin kayda değer bir şekilde tırmanmasına yol açtı. Ortaya çıkan bu tablo, Hürmüz Boğazı'nın dünya ham madde piyasaları açısından sadece petrol ve doğal gaz sevkiyatı ile sınırlı kalmayıp diğer sanayi metalleri için de ne denli kritik bir öneme sahip olduğunu net bir şekilde gözler önüne serdi.
Londra Metal Borsasında Rakamlar Altüst Oldu
Otomotiv sektörü başta olmak üzere uçak imalatı ve inşaat malzemeleri üretimi gibi çok geniş bir sanayi ağında temel bileşen olarak kullanılan alüminyum, Londra Metal Borsasında adeta rekor kırdı. Savaş kaynaklı risklerin arz endişelerini sürekli canlı tutmasıyla birlikte alüminyumun ton başına fiyatı 3 bin 734 dolara kadar tırmanarak Mart 2022 döneminden bu yana geçen son Microsoft dönemin ardından dört yılın en yüksek seviyesini test etti. Tarihi zirvenin görülmesinin ardından gelen kâr satışlarıyla birlikte piyasa 3 bin 716 dolar seviyesinde dengelenme sürecine girdi. Yaşanan askeri hareketliliğin bilançosu fiyatlara yansırken, alüminyum fiyatları savaşın ilk başladığı günden bu yana yüzde 18'in üzerinde net bir artış kaydetti.
Çin'in Üretim Sınırı ve Enerji Maliyetleri
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, küresel piyasalarda yaşanan bu olağanüstü fiyat hareketlerini değerlendirirken, dikkat çekici noktalara değindi. Alüminyum fiyatlarındaki agresif yükselişin arkasındaki en temel faktörün savaşla birlikte alüminyum arzının ağır darbe alması olduğunu belirten Zafer Ergezen,"Alüminyum fiyatlarındaki yükselişin en önemli nedenlerinden bir tanesi savaşla birlikte alüminyum arzının olumsuz etkilenmesi" dedi.
Orta Doğu ve Körfez coğrafyasının dünya genelindeki toplam alüminyum üretiminin yaklaşık yüzde 8-9 gibi küçümsenemeyecek bir payını üstlendiğini ifade eden Zafer Ergezen, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmaya devam etmesinin arz zincirini kopardığını dile getirdi. Küresel piyasada talep tarafı güçlü seyrederken arzın bu denli azalmasının fiyatları yukarı doğru ittiğini söyleyen Zafer Ergezen, çatışma iklimi sürdüğü müddetçe bu güçlü fiyat trendinin korunacağı öngörüsünü paylaştı.
Yeni Nesil Teknolojilerin Güçlü Talebi
Geleneksel sanayi kollarının yanı sıra son dönemde küresel çapta yükselişe geçen yeni nesil teknolojik yatırımların da alüminyum talebini gözle görülür şekilde beslediğini ifade eden Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, veri merkezlerinin, yapay zeka altyapı projelerinin, yenilenebilir enerji yatırımlarının ve hızla yaygınlaşan elektrikli araç üretim süreçlerinin bu ham maddeye olan ihtiyacı üst seviyede tuttuğunu vurguladı.
Elektrik Fiyatlarındaki Artışın Üretime Etkisi
Sanayi metallerinin işlenme süreçlerindeki en büyük gider kalemini oluşturan enerji fiyatlarındaki artış trendi, alüminyumun kendi maliyet yapısını da doğrudan bozuyor. Alüminyum üretim safhalarında karşılaşılan toplam işletme maliyetinin çok büyük bir kısmının doğrudan elektrik enerjisine dayandığına işaret eden Zafer Ergezen, mevcut durumu şu sözlerle açıkladı:
"Bütün bunların ötesinde elektrik maliyetleri de alüminyum fiyatlarını etkiliyor. Alüminyum üretiminde maliyetin yüzde 30'u, yüzde 40'ı, elektrik maliyetinden kaynaklanmaktadır. Bu enerji maliyetinde son dönemde yaşanan artış alüminyum maliyetlerinde artışa yol açıyor. Bu da fiyatlamaları yukarı çeken diğer bir unsur. Dünyada en fazla alüminyum üreten ülke Çin. Çin alüminyum üretimine üst sınır getirmiş durumda. Bu üst sınırdan dolayı talep artığı zaman arz bunu desteklemiyor."
Uluslararası emtia piyasalarından elde edilen güncel veriler ve uzman analizleri, Orta Doğu eksenli askeri çatışmaların ve lojistik tıkanmaların enerji maliyetleriyle birleşerek alüminyum fiyatlarını dört yılın zirvesine çıkardığını gösteriyor.
