Tedarik zincirindeki aksamalar ve artan talep nedeniyle fıstık piyasasında kriz kapıda. Uzmanlar, dondurma ve çikolata üreticilerinin fıstık yerine daha ucuz kuruyemişlere yönelebileceği uyarısında bulunuyor.
Küresel kuruyemiş piyasası, jeopolitik krizler ve dijital dünyanın tetiklediği tüketim trendleriyle tarihinin en hareketli dönemlerinden birini yaşıyor. Bloomberg’ün açıkladığı verilere göre, dünyanın ikinci büyük fıstık üreticisi olarak bilinen İran’daki savaş durumu, fiyatların Mayıs 2018’den beri kaydedilen en yüksek seviyeye çıkmasına neden oldu.
Savaş ve Lojistik Kriz Arzı Kısıtladı
Şubat ayı sonunda artış gösteren çatışmalar, sınırlı olan fıstık arzının daha da daralmasına yol açtı. Expana Markets analizleri kapsamında, mart ayında fıstık fiyatları pound başına 4,57 dolara çıkarak son 8 yılın zirvesini gördü.
Uzmanlar, savaş öncesinde de 2025 hasadının beklentileri karşılamamasının ve sivil huzursuzluk sebebiyle iletişim aksaklıklarının meydana gelmesinin ihracat koordinasyonunu olumsuz etkilediğini ifade ediyor. Nakliye şirketlerinin 2 Mart'tan itibaren bölgeye ilişkin yeni siparişleri iptal etmesiyle beraber, özellikle yıllık 9 milyar dolarlık kuruyemiş ithal eden Hindistan gibi pazarlarda tedarik zinciri kırılma durumuna geldi.
"Dubai Çikolatası" Talebi Patlattı
Arz alanındaki sorunlara, sosyal medyada viral olan tüketim alışkanlıkları da eklendi. 2023 yılının sonunda TikTok ve Instagram’da yaygınlaşan "Dubai çikolatası" trendi, fıstık dolgulu ürünlere olan talebin artmasına neden oldu. Starbucks, Häagen-Dazs ve Táche gibi küresel markaların fıstık içerikli ürünlerini çıkarmasıyla, ABD fıstık referans fiyatları son iki yılda yüzde 30 değer kazandı.
Gıda Üreticileri Alternatif Arayışında
Dünya fıstık üretiminin beşte birine, ihracatın ise üçte birine yanıt veren İran’daki lojistik geçişlerin kapanması, gıda üreticilerini güç duruma soktu. Sektör temsilcileri, fıstığın ana malzeme olduğu ürünlerde (dondurma, çikolata, fıstık sütü) üreticilerin fiyat artışında bulunacağı ya da daha ucuz kuruyemiş alternatiflerine yöneleceğini dile getiriyor.
