Yapay zeka ve elektrikli araç devrimiyle şahlanan bakır talebi, üretimdeki zorluklar ve maliyet artışları nedeniyle 10 milyon tonluk bir açıkla karşı karşıya kalabilir.
Yapay Zeka ve Enerji Dönüşümü, Talebi Tetikliyor
S&P Global tarafından hazırlanan "Yapay Zeka Çağında Bakır: Elektrikleşmenin Zorlukları" başlıklı rapora göre, dünyadaki elektrik tüketiminin 2040 yılına kadar yaklaşık yüzde 50 oranında artacağı öngörülüyor. Bu devasa artışa paralel olarak bakır ihtiyacı da bugünkü 28 milyon metrik tondan 42 milyon metrik tona fırlayacak. Talebin bu denli ivmelenmesinin arkasında enerji dönüşümü, yenilenebilir kaynakların yaygınlaşması, savunma sanayisindeki modernizasyon çalışmaları ve özellikle veri merkezleri ile yapay zekanın gerektirdiği yoğun elektrik altyapısı bulunuyor.
10 Milyon Tonluk Dev Arz Boşluğu Kapıda
Talep tarafındaki bu keskin yükselişe karşın arz kanadında karamsar bir tablo hakim. Raporda, yeni yatırımlar ve yer üstü risklerinde iyileşme sağlanamadığı takdirde 2040 yılı itibarıyla 10 milyon metrik tonluk bir bakır açığı oluşabileceği vurgulanıyor. Güney Amerika gibi temel üretim bölgelerinde bakır cevheri kalitesinin düşmesi, maden çıkarma operasyonlarını hem daha karmaşık hale getiriyor hem de maliyetleri ciddi oranda artırıyor. Bugün keşfedilen bir madenin üretime geçmesinin ortalama 17 yıl sürmesi, kısa vadeli çözümlerin önündeki en büyük engel olarak görülüyor.
Maliyet Baskısı ve Üretim Zorlukları
Madencilik sektöründe enflasyonist baskılar, düşük tenörlü cevherler ve daha derin seviyelerde çalışma zorunluluğu, işletme maliyetlerini yukarı çekmeye devam ediyor. İzin süreçleri, çevresel değerlendirme raporları ve yerel halkla yürütülen istişarelerin uzun yıllara yayılması, arzın esnekliğini kısıtlıyor. Uluslararası piyasalarda bakırın libresi 5,96 dolara kadar tırmanarak tarihi rekor seviyelerine yaklaşırken, yatırımcılar arz tarafındaki kısıntıların fiyatları daha da yukarı taşıyacağından endişe ediyor.
Uzman Görüşü: Çin ve Küresel Büyüme Belirleyici Olacak
Emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, bakır fiyatlarındaki hareketliliğin uzun süredir beklendiğini ifade ederek piyasadaki durumu şu sözlerle değerlendirdi:
"Geçen yıldan beri hazırlanan raporlara baktığımız zaman özellikle talep tarafındaki artışa rağmen arzın aynı şekilde artış göstermemesi zaten bilinen bir gerçekti. Bunun raporlara yansımalarını da izliyorduk."
Ergezen, Çin'deki yenilenebilir enerji ve çip üretimindeki artışın bakır kullanımını tetiklediğini ancak küresel büyümedeki yavaşlama nedeniyle fiyatlamaların bir süre baskılandığını belirtti.
Gelecek Senaryoları ve Fiyat Beklentileri
Piyasalarda faiz indirimlerinin konuşulmaya başlanması ve ekonomik toparlanma umutları, bakır talebini yeniden canlandırıyor. Zafer Ergezen, özellikle Çin ekonomisinin eski güçlü büyüme dönemine dönmesi durumunda fiyatların çok daha yüksek seviyelere çıkabileceğini öngörüyor.
Güney Amerika ve Avustralya'daki üretim kısıntılarının arz tarafını baskıladığını kaydeden Ergezen, "Arz tarafında beklenildiği gibi o eski artışların yaşanmadığını görüyoruz. Bu kısıntılar arz tarafını bir miktar baskılıyor, diğer taraftan talep düzenli şekilde artmaya devam ediyor" şeklinde konuştu.
Küresel ekonominin yeşil ve dijital dönüşüm hedefleriyle doğrudan ilintili olan bakır, önümüzdeki yirmi yıl boyunca arz ve talep dengesizliğinin merkezinde yer alarak stratejik önemini koruyacak gibi görünüyor.
