İskoçya'nın Batı Dunbartonshire bölgesindeki Faifley kasabasında toprağın altında bulunan beş bin yıllık Cochno Taşı, Neolitik ve Erken Tunç Çağı insanlarının evren anlayışına ilişkin büyüleyici sırları içermektedir. Amatör bir antik çağ meraklısı tarafından 1887 yılında keşfedilen büyük kaya paneli, üzerindeki doksandan fazla dairesel oyuk ve spiral motifle geçmişin en karmaşık sırları arasında yer almaktadır.
Toprakla Kapatma Kararı Antik Eseri Nasıl Korudu?
Yaklaşık olarak 13 metre boyutlarındaki Cochno Taşı, keşfedildiği günden beri dünya çapında büyük bir arkeolojik yankı uyandırmıştır. Bununla birlikte 1960'lı yıllarda bölgeye gelen ziyaretçilerin ve define meraklılarının taşın üzerine isim kazıyarak tahribata neden olması üzerine yetkililer önemli bir adım atmıştır. İskoç hükümeti, bu tarihi mirası insan kaynaklı korumak için 1965 yılında taşın üzerini toprakla kaplayarak koruma altına almıştır. Büyük kaya paneli bu karar ile onlarca yıl boyunca doğal ve insan faktörlü tahribattan uzak kalarak günümüze taşınmıştır.
Yapay Zeka Analizleri Neolitik Dönemi Nasıl Aydınlattı?
Arkeologlar 2016 yılında yapılan özel kazılarda taşı kısa süreliğine açarak üç boyutlu lazer tarama ve fotogrametri teknikleriyle milimetrik bir dijital ikizini oluşturmuştur. Eldeki veri kümesi yapay zeka ve derin öğrenme algoritmalarına dahil edildiğinde, oymaların birbiriyle bağlantılı bir ağ sistemi olduğu belirlenmiştir. Bilgisayar modelleri, beş halkalı çanak oyukları ve çizgilerin taşın farklı yerlerinde tekrarlanan anahtar kod dizilimleri oluşturduğunu ve yapının antik bir bilgi deposu gibi kurgulandığını kanıtlamıştır.
Kıtalararası Ortak Kod Yapısı Tarihi Nasıl Değiştirdi?
Cochno Taşı üzerinde tespit edilen kod dizilimlerinin İrlanda'daki Newgrange tümülüsünde, Orkney Adaları'nda ve İspanya'daki kaya sanatlarında da birebir kullanıldığı tespit edilmiştir. Yüzlerce kilometre mesafedeki farklı Neolitik toplulukların aynı sembolik dili kullanması, Avrupa genelinde ortak bir iletişim ağının varlığını göstermektedir. Öte yandan veri eşleştirmeleri, taşın durağan bir yıldız haritası olmaktan ziyade Dünya'nın atmosferik meteor geçişlerini ve kozmik tehditlerini takip eden bir antik göksel ikaz takvimi olabileceğini düşündürmektedir.
