Begüm ÖNCÜ'nün 29 Aralık 2025 tarihli yazısı: Dezenfeksiyon Teknolojileri
Günümüzde temizlik ve dezenfeksiyon teknolojileri, sağlık güvenliği, endüstriyel verimlilik ve sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda hızla evriliyor. Geleneksel dezenfeksiyon yöntemlerine sahip olan küçük ölçekli işletmeler, kurumsal firmalar, hastaneler, gıda işleme tesisleri gibi birçok alanda faaliyet gösteren işletmeler bu konuyla ilgili olarak yenilikçi çözümleri ön plana almaktalar. Bu gibi gelişmelerin temelinde dijitalleşme, otomasyon ve kimyasal kullanımının azaltımı ve işletmelerin olumsuz çevresel etkilerinin azaltılması konusundaki öncelikleri bulunmaktadır.
Birincil alanlardan biri olan yüzey temizliği teknolojileri kapsamında mikrobiyal kontaminasyonu etkin şekilde azaltmak için izobarik yüzey kaplamaları üzerinde çalışmalar yapılmakta. Işığa duyarlı ve yapay zeka destekli sensörler kullanılarak, yüzeylerin kir ve mikroorganizma yoğunluğu gerçek zamanlı olarak izlenebilmektedir. Böylece temizlik süreçleri otomatize şekilde planlanabilir ve optimum kimyasal madde kullanımı ayarlanarak gereksiz kimyasal kullanımı engellenebilir.
Dezenfeksiyon işlemleri arasında hidrojen peroksit, ozon, UV-C ışınımı ve kuru buhar birleşimlerinin entegrasyonu ile etkili ve hızlı süreçler sağlanabilmektedir. Özellikle UV-C teknolojisinin güvenli kullanımı için sensör tabanlı otomatik kapanma sistemleri ve güvenlik protokolleri geliştirilmektedir. Dezenfeksiyon teknolojilerinde ozon ve hidrojen peroksit tabanlı sistemler, hacimsel dezenfeksiyon işlemleri için tercih edilmektedir. Ozonun güçlü oksidatif özelliği sayesinde yüzeyler ve hava akımlarıyla olası bir mikrobiyal etkinin potansiyeli oldukça azalmaktadır. Ancak ozonun insan sağlığı üzerindeki etkileri nedeniyle uygulama alanları dikkatle belirlenmelidir. Güvenlik açısından kullanım alanı ve miktarı için denetimleri sürekli olarak yapılmalıdır. Hidrojen peroksit bu bağlamda daha kontrollü ve güvenli bir seçenek olarak öne çıkmaktadır. Özellikle bulut tabanlı izleme sistemleri ile ortam konsantrasyonu ve süre yönetimi optimize edilebilmektedir.
Havalandırma ve iç mekan hava kalitesi de son dönemde temizlik ve dezenfeksiyon teknolojileri için önemli bir başlık haline gelmiştir. Hava temizleme teknolojileri arasında HEPA filtreler, fotokatalitik oksidasyon ve UV-C ile entegre hava sterilizasyon sistemleri bulunmaktadır. Akıllı HVAC çözümleri, dış ortam verileri ve iç mekandaki insan yoğunluğunu baz alarak filtrasyon yoğunluğunu anlık olarak ayarlayabilmektedir. Bu teknoloji, özellikle okul, ofis ve sağlık kurumlarında enfeksiyon riskinin azaltılmasına katkı sağlayacak niteliktedir.
Bir diğer önemli konu başlığı ise kişisel koruyucu ekipmanlardır. Kullanılan ekipmanların kalitesi ve ekipman temizliği de otomasyon kapsamına alınmıştır. Özellikle hassas ekipmanlara zarar vermeden hızlı bir temizlik sağlayan nonkorozyonlu çözümler, robotik temizleyiciler ve temizleme sıvılarının optimizasyonu ile kullanıcının güvenliği arttırılırken, ekipmanın ömrünü de uzatmaktadır. Biyogüvenlik ve sağlık açısından atık yönetimi de oldukça önem taşır.
Dezenfeksiyon sonrası kalıntıların güvenli bir şekilde ortamdan dışarı çıkarılması, atık suların arıtımı, çevresel faktörlerin ve insan sağlığının korunmasında sürdürülebilirlik açısından kritik önem taşımaktadır. Bu alanda biyolojik güvenlik seviyesi yüksek atıklar için özel çözümler kullanılmaktadır. Süreçlerin optimize edilmesi üzerinde yapılan çalışmalar ise devam etmektedir. Ayrıca sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda biyobozunur veya düşük çevresel yük taşıyan temizleme ajanları üzerinde de çalışmalar yapılmaktadır.
Bulut tabanlı izleme, yapay zeka destekli optimizasyon ve dijital ikiz teknolojileri, işletmelerin temizlik operasyonlarını gerçek zamanlı olarak denetlemelerine olanak tanıyan yeni nesil bir altyapı sürecidir. Gelecekte ise bu gelişmelerin insan ve çevre dostu sistemler aracılığıyla daha güvenli, sürdürülebilir, denetlenebilir ve operasyonel maliyetlerin düşürülmesiyle birlikte sektörel anlamda dezenfeksiyon teknolojilerinin de yaygınlaşması öngörülmektedir.
