Sofraların en değerli ama hileye en çok maruz kalan besini zeytinyağında, gerçek ürünü sahtesinden ayırmanın yolları büyük önem taşımaktadır. Doğal bir yağın genizde bıraktığı o karakteristik yakıcılıktan evde uygulanabilecek tuz ruhu ve donma gibi pratik testlere kadar pek çok yöntem, ürünün saflığını kontrol etmenize imkan tanıyor. Sağlıklı bir beslenme için kritik olan bu detaylar, hem bütçenizi hem de sağlığınızı hileli karışımlardan korumak için oldukça önemli.
Evde Zeytinyağının Gerçekliğini Anlamak için Uygulanan Testler
Satın aldığınız zeytinyağının saflığını ve doğallığını profesyonel bir laboratuvar ortamı dışında, kendi mutfağınızda şu pratik yöntemlerle kontrol edebilirsiniz:
Donma Testi: Saf zeytinyağının dondurucuda bir gece bekletildiğinde tamamen donması beklenir. Eğer yağın bir kısmı sıvı kalıyorsa, içerisine pamuk yağı gibi farklı bitkisel yağların karıştırıldığı anlaşılır.
Tuz Ruhu Testi: Bir miktar yağa birkaç damla tuz ruhu damlatıldığında renk değişimi gözlemlenir. Doğal zeytinyağı rengini korurken, sahte ya da karışım içeren yağların rengi turuncumsu veya kırmızıya döner.
Su Testi: Bir bardak suya damlatılan zeytinyağının suyun üzerinde dairesel halkalar oluşturarak kalması gerekir. Suyun dibine çöken ya da suyla karışan ürünler yağın doğal olmadığını gösterir.
Tadım ve Koku Testi: Gerçek zeytinyağı taze meyve ya da çimen kokusu yaymalıdır. Tadım sırasında ise boğazda hissedilen karakteristik yanma hissi, yağdaki yararlı bileşenlerin korunduğunun en net işaretidir.
Soğuk Sıkım Zeytinyağının Farkı ve Üretim Maliyeti
Soğuk sıkım yöntemi, üretim sırasında su sıcaklığının 27 derecenin altında tutularak zeytindeki antioksidan maddelerin korunması prensibine dayanır.
Bu düşük sıcaklıkta zeytin hamurundan daha az yağ elde edildiği için üretim verimi düşer ve maliyetler önemli ölçüde artar.
Normal şartlarda 4 kilo zeytinden 1 kilo yağ alınabilirken, gerçek bir soğuk sıkım işleminde bu oran 12 kiloya kadar çıkabilir.
Bu sebeple piyasa ortalamasının çok altındaki fiyatlar, ürünün doğallığı konusunda ciddi bir soru işareti oluşturur.
Kaliteyi Belirleyen Laboratuvar Analizleri ve Kriterler
Zeytinyağının saflığını yüzde 100 kesinlikle tescilleyen asıl yöntem laboratuvar analizleridir. Bu kapsamda yapılan asidite testiyle serbest asit içeriği, peroksit testiyle ise yağın tazelik durumu ölçülür.
Ayrıca UV spektrofotometresi gibi tekniklerle yağın içindeki fenolik bileşiklerin miktarı belirlenir.
Zeytinyağının bu değerlerini muhafaza edebilmesi için koyu renkli cam şişelerde ya da paslanmaz metal ambalajlarda, ışık ve ısıdan uzak ortamlarda saklanması büyük önem arz eder.
Güvenilir Satın Alma ve Doğru Saklama Koşulları
Zeytinyağı kıymetli bir ürün olduğu için hileli işlemlere oldukça müsaittir. Bu nedenle tüketicilerin analiz raporları sunabilen, menşei belli ve güvenilir üreticileri tercih etmeleri önerilir.
Satın alınan ürünün kapağı açıldıktan sonra hava ile temasının kesilmesi ve güneş görmeyen serin bir yerde depolanması, yağın aromasının ve besin değerinin korunması için gereklidir. Isı, ışık ve oksijenden korunan zeytinyağı, son tüketim tarihine kadar güvenle tüketilebilir.
