Dünya Bankası, küresel şokların etkisiyle emtia fiyatlarının 2026'da yüzde 23,1 yükselmesini bekliyor. Orta Doğu'daki çatışmaların enerji arzını, tahıl sevkiyatlarındaki aksamaların ve El Nino hava olayının ise tarımsal üretimi olumsuz etkilemesi tahmin ediliyor. Bankanın Emtia Piyasaları Görünüm Raporu'nun ekim sayısına göre enerji fiyatlarının 2026'da yüzde 32 artması, 2027'de ise yüzde 11,5 düşmesi bekleniyor.
Petrol Fiyatlarında Yükseliş Öngörülüyor
Raporda, Brent türü ham petrolün varil fiyatının 2025'teki 69 dolar seviyesinden 2026'da ortalama 91 dolara yükselmesi, 2027'de ise 79 dolara gerilemesi tahmin ediliyor.
Küresel petrol arzının 2026'da yüzde 5,2 azalması beklenirken bu düşüşün, 2020'deki küresel resesyon dönemi hariç tutulduğunda 40 yılı aşkın sürenin en büyüğü olacağı belirtiliyor. Petrol tüketiminin de aynı yıl yüzde 2,5 gerileyeceği öngörülüyor.
Raporda, üretimin tüketimin altında kalmasının petrol stoklarından daha fazla çekilmesine yol açtığı ve piyasaları yeni arz kesintilerine karşı savunmasız hale getirdiği ifade ediliyor.
Gıda ve Metal Fiyatlarında Artış Bekleniyor
Gıda emtia fiyatlarının 2026'da yüzde 10,3, 2027'de yüzde 7,2 artması bekleniyor. Tahıl sevkiyatlarındaki aksamalar, El Nino'nun hasat üzerindeki etkisi ve yüksek akaryakıt ile gübre fiyatlarının tarımsal üretim maliyetlerini artırması, bu beklentinin sebepleri arasında gösteriliyor.
Gübre fiyatlarının 2026'da yüzde 14,3 yükselmesinin ardından 2027'de yeniden 2025 seviyelerine düşmesi bekleniyor. Alüminyum, bakır ve kalay fiyatlarındaki artışın etkisiyle metal fiyatlarının 2026'da yüzde 24,5 yükselmesi, 2027'de ise yüzde 3,3 düşmesi bekleniyor. Yenilenebilir enerji, elektrikli araçlar ve veri merkezlerine karşı yatırımlardan kaynaklanan talep ile arz kesintileri, metal fiyatlarındaki artışın sebepleri arasında sıralanıyor.
Değerli metal fiyatlarının 2026'da yüzde 39,9 artması, 2027'de ise yüzde 8,3 gerilemesi tahmin ediliyor. Altın fiyatlarının bu yıl yüzde 33,6 artmasının ardından gelecek yıl yüzde 7,6, gümüş fiyatlarının ise 2026'da yüzde 75,9 yükseldikten sonra 2027'de yüzde 11,4 düşmesi bekleniyor.
Olumsuz Senaryoda Petrol 105 Dolara Çıkabilir
Dünya Bankası, Orta Doğu'daki çatışmaların şiddetlenmesi ve Rusya'nın petrol altyapısındaki hasarın sürmesi halinde enerji fiyatlarının daha fazla yükselebileceği uyarısında bulundu.
Beklenenden yüksek enerji fiyatları, Karadeniz'deki tahıl sevkiyatlarına yönelik saldırılar ve şiddetli bir El Nino olayının aynı anda yaşanması durumunda Brent petrolün varil fiyatının 2027'de ortalama 105 dolara çıkabileceği belirtildi. Bu senaryoda gıda emtia fiyatlarının da temel tahminlerin yüzde 12 üzerine çıkarak 2022 seviyelerini aşabileceği kaydedildi.
Dünya Bankası Grubu'nun yükselen fiyatların etkileriyle mücadele eden ülkelere destek amacıyla, önceden düzenlenmiş 25 milyar dolarlık finansman da dahil olmak üzere 50 milyar ile 60 milyar dolar arasında kaynağı kullanıma sunduğu belirtildi.
Dünya Bankası Başekonomist Yardımcısı ve Beklentiler Grubu Direktörü Ayhan Köse, yükselen enerji maliyetleri ve ticaretteki problemlerin emtia fiyatlarını artırarak enflasyonu, gıda güvencesizliğini ve ekonomik büyümeyi olumsuz etkileme riski taşıdığını kaydetti. Köse, en yoksul kesimlerin korunmasının ve ağır borç yükü altındaki düşük gelirli ülkelere destek sağlanmasının öncelikli olması gerektiğine işaret etti.
