Türkiye’nin farklı dönemlerinde etkisini gösteren sert kışlar, sadece yoğun kar yağışıyla değil, günlük yaşamı durma noktasına getiren sonuçlarıyla da hafızalara kazındı. Ulaşımın aksadığı, şehirlerin günlerce beyaz örtü altında kaldığı bu dönemler, ‘kara kış’ kavramını hafızalara kazıdı. İşte geçmişten günümüze Türkiye genelinde olumsuz etkisiyle öne çıkan, en karlı ve en zorlu 10 yılın kısa bir panoraması.
1. 1939 - Büyük Erzincan Kışı
1939 yılı, Türkiye’de kara kış denildiğinde ilk akla gelen dönemlerden biridir. 1930 yılında Erzincan ve çevresinde aylarca süren yoğun kar yağışı, şiddetli tipi ve dondurucu soğuklar nedeniyle ulaşım tamamen dururken birçok yerleşim yeri de dış dünyayla bağlantısını kaybetti. Yoğun kar yağışı nedeniyle demiryolları ve kara yolları kapanırken, temel ihtiyaçlara erişim de büyük ölçüde zorlaştı. Sert kış koşulları, bölgede günlük yaşamı felç ederek halkı hem ekonomik hem sosyal açıdan ağır bir sınavla karşı karşıya bıraktı. Bu olağanüstü kış, yılın ilerleyen dönemlerinde yaşanacak büyük deprem felaketinin öncesinde Erzincan’ın en zorlu dönemlerinden biri olarak hafızalara kazındı.
2. 1954 - Anadolu Genelinde Sert Kış
1954 yılı, Anadolu’nun büyük bölümünde etkili olan sert kış koşullarıyla hafızalara kazınan bir sene oldu. Özellikle İç ve Doğu Anadolu’da yoğun kar yağışı ve uzun süreli don nedeniyle birçok köy haftalarca ulaşıma kapalı kaldı. Bununla birlikte yerleşim yerleri dış dünyayla bağlantı kurmakta zorlanırken kar kalınlığının yer yer bir metreyi aşması, günlük yaşamı durma noktasına getirdi. Hayvancılık yapan bölgelerde yem sıkıntısı yaşanırken, tarım alanlarında don zararları önemli kayıplara yol açtı. 1954 yılında yaşanan bu zorlu kış, kırsal kesimde hem ekonomik hem de sosyal açıdan ağır sonuçlar ve izler bıraktı.
3. 1963 - İstanbul’un Buz Tuttuğu Kış
1963 yılı, İstanbul tarihinde yaşanan en sert kışlardan biri olarak kayıtlara geçti. 1963 yılında uzun süre etkili olan dondurucu soğuklar nedeniyle İstanbul Boğazı’nda buz kütleleri oluşurken bu görüntüler kent hafızasında simgesel bir yere yerleşti. Deniz ulaşımı büyük ölçüde aksarken, vapur seferleri de durma noktasına geldi. Bununla birlikte Boğaz hattındaki yaşam da ciddi şekilde etkilendi. Yoğun kar yağışı ve don, şehir içi ulaşımı da zorlaştırarak günlük hayatı sekteye uğrattı. 1963 kışı, İstanbul’un ‘kara kış’ tanımını en somut biçimde yaşadığı yıllardan biri oldu.
4. 1972 - Türkiye Genelinde Kar Alarmı
1972 yılı, Türkiye genelinde etkili olan yoğun kar yağışları nedeniyle ‘kar alarmı’ verilen kışlardan biri olarak kayıtlara geçti. Birçok şehirde kar kalınlığının 1 metreyi aşması, ulaşımı durma noktasına getirirken bu durum kara yolları ve demir yollarında uzun süreli aksamalara yol açtı. Sert hava koşulları nedeniyle okullar haftalarca tatil edildi. Bununla birlikte kamu hizmetlerinde ciddi aksamalar yaşandı. Özellikle kırsal bölgelerde köy yollarının kapanması, günlük yaşamı ve ekonomik faaliyetleri olumsuz etkiledi.
5. 1987 - Efsane İstanbul Kışı
1987 yılı, İstanbul’un yakın tarihinde ‘efsane kış’ olarak anılan ve en sert geçen kış dönemlerden biri oldu. Kent genelinde etkili olan yoğun kar yağışı nedeniyle kar örtüsü 10 günden fazla erimeden yerde kalırken bu durum şehir yaşamını adeta durma noktasına getirdi. Şehirde toplu taşıma işlemez hale gelirken, ana arterler ve ara sokaklar günlerce açılamadı. Okulların tatil edildiği, iş hayatının aksadığı bu süreçte İstanbul, uzun süre olağanüstü kış koşullarıyla mücadele etmek zorunda kaldı. 1987 kışı, aradan geçen yıllara rağmen hala ölçüt alınan ve her sert kışta hatırlanan bir referans noktası olarak hafızalardaki yerini korumaya devam ediyor.
6. 1992 - Uzun Süreli Don ve Tipi
1992 yılı, özellikle Doğu Anadolu Bölgesi’nde etkisini uzun süre hissettiren sert kış koşullarıyla öne çıkan senelerden biri oldu. Aylarca yerde kalan kar örtüsü ve sık sık etkili olan tipi, bölgedeki ulaşımı büyük ölçüde aksattı ve birçok yerleşim yerini dış dünyadan kopardı. Dondurucu soğuklar nedeniyle elektrik ve iletişim hatlarında sık sık kesintiler yaşanırken, günlük yaşam ciddi şekilde zorlaştı. Kamu hizmetlerinin aksaması, eğitim ve sağlık başta olmak üzere pek çok alanda sorunlara yol açtı. 1992 kışı, uzun süresi ve yarattığı zorluklarla Doğu Anadolu’nun en çetin kışlarından biri olarak kayıtlara geçti.
7. 2004 - Ankara’da Ulaşımı Durma Noktasına Getiren Kış
2004 yılı, Cumhuriyet döneminin en sert ve en etkili kışlarından biri olarak kayıtlara geçti. Alışılmışın dışında Batı bölgelerde de yoğun kar yağışı görülürken, Marmara ve İç Anadolu’da günlük yaşam ciddi biçimde aksadı. İstanbul ve Ankara’da ulaşım durma noktasına gelirken, kara ve hava yolu seferleri iptal edildi. Bununla birlikte okullar günlerce tatil edildi. Kar kalınlığının kısa süre içinde artması, belediyeleri ve acil hizmetleri zor durumda bıraktı. 2004 kışı, etkilediği geniş coğrafya ve yarattığı sonuçlarla uzun süre hafızalardan silinmeyen bir kara kış olarak öne çıktı.
8. 2012 - Son Yılların En Sert Kışı
2012 yılı, Türkiye’nin son yıllarda aynı anda birçok bölgesini etkisi altına alan en sert kışlardan biridir. Ülke genelinde eş zamanlı başlayan yoğun kar yağışı ulaşımı aksatırken kara, hava ve demir yolu seferlerinde ciddi iptallere yol açtı. Özellikle Karadeniz ve Doğu Anadolu’da artan kar kalınlığı, çığ riskini gündeme getirerek yer yer tahliye ve önlem çalışmalarını zorunlu kıldı. Ayrıca sert hava koşulları nedeniyle eğitim ve kamu hizmetlerinde de aksamalar yaşandı. 2012 kışı, geniş coğrafyada yarattığı etkilerle ‘kara kış’ tanımını yeniden hatırlatan dönemlerden biri oldu.
9. 2017 - Şehirleri Kilitleyen Kar
2017 yılı, etkili kar yağışının büyük şehirleri adeta kilitlediği kışlardan biri olarak kayıtlara geçti. İstanbul’da yoğun kar ve fırtına nedeniyle hava ulaşımı durdurulurken yüzlerce uçuş iptal edildi. Şehir genelinde ana arterler kapanırken günlük yaşamda ciddi şekilde aksamalar meydana geldi. Belediyeler günlerce alarm durumunda çalışarak yolların açılması ve acil hizmetlerin sürdürülebilmesi için yoğun mesai yaptı. 2017 kışı, özellikle büyükşehirlerde yarattığı etkilerle uzun süre hafızalarda yer etti.
10. 2022 - Küresel Soğuk Dalgasının Türkiye Yansıması
2022 yılı, küresel ölçekte etkili olan soğuk hava dalgasının Türkiye’de sert bir kış olarak hissedildiği dönemlerden biri oldu. Birçok şehirde kar kalınlığı rekor seviyelere ulaşırken yoğun yağış ve buzlanma günlük yaşamı ciddi biçimde zorlaştırdı. Ulaşım ağının kilit noktalarından olan TEM ve D-100 kara yolları saatlerce trafiğe kapanırken şehirler arası bağlantılar da kesintiye uğradı. Okulların tatil edildiği, lojistik ve kamu hizmetlerinin aksadığı bu süreçte belediyeler ve ekipler aralıksız şekilde çalıştı. 2022 kışı, modern dönemde dahi kış koşullarının hayatı ne kadar hızlı durdurabildiğini gösteren çarpıcı bir örnek olarak hafızalarda yer etti.
