Günümüzde dünyanın her bir bölgesinde hava durumunu günler öncesinden öğrenmek mümkündür. Bununla birlikte bu tahmin gücü, bilimsel araştırmaların, bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Modern anlamda hava tahminlerinin temelinde 19. yüzyılın ortalarında meydana gelen deniz felaketi yer almaktadır.
Karadeniz’deki Fırtınanın Başlattığı Arayış
14 Kasım 1854 tarihinde Karadeniz’de meydana gelen şiddetli bir fırtına, Fransız ve İngiliz donanmalarına ağır kayıplara neden oldu. Yaşanan bu durum, fırtınaların önceden öngörülmesine ilişkin konuları gündeme taşıdı.
Fransa İmparatoru III. Napolyon, konuyu araştırması için matematikçi ve astronom Urbain Jean Joseph Le Verrier’yi vazifelendirdi.
Le Verrier, Kırım Yarımadası etrafında toplanan meteorolojik bulguları analiz ederek aynı hava basıncına sahip noktaları harita üzerinde tek çatı altında topladı.
Bu teknikle, siklon merkezlerinde basıncın net şekilde düştüğünü ortaya çıkardı. Böylelikle aynı anda oluşturulan meteorolojik haritaların, büyük fırtınaların hareketini tahmin edebileceği anlaşıldı.
Gözlemden Denklemlere Geçiş
Yapılan keşif sonrasında Avrupa’da hava gözlem istasyonları kurularak telgraf hatlarıyla birbirine dahil edildi.
Bunun yanı sıra erken dönem hava tahminleri, sadece gözleme dayalı olacak şekilde kısıtlıydı. Gelecekteki hava durumunu güvenilir şekilde hesaplayacak matematiksel modeller kullanılamıyordu.
20. yüzyılın başında bu eksikliği fark ederek duruma el atan isimler, Norveçli bilim insanları Vilhelm ve Jacob Bjerknes oldu.
Vilhelm Bjerknes, 1897’de atmosferi fizik yasalarına göre tanımlayan matematiksel bir yaklaşım ortaya çıkardı. Bjerknes, atmosferin mevcut durumu uygun şekilde ölçülebilirse, gelecekteki hava koşullarının denklemlerle hesaplanabileceğini ifade etti.
Cephe Kavramının Keşfi Nasıl Gerçekleşti?
I. Dünya Savaşı yıllarında araştırmalarda aksamalar meydana gelse de, Jacob Bjerknes atmosferdeki büyük hava kütlelerinin kapsamını ifade eden “cephe” kavramını üretti. Bu keşif, yağış sistemlerinin ve siklonların anlamlandırılmasında kullanıldı.
Bjerknes ailesinin Norveç’in Bergen şehrinde üzerinde çalıştığı bu yaklaşım, daha sonra Bergen Okulu olarak bilinen modern sinoptik meteorolojinin temelini oluşturdu.
Böylelikle hava tahmini, deneyime dayalı bir uygulamadan, matematiksel ifadelere ait bir bilim dalı haline geldi.
