Bazı hayvanlarda karşılaşılan dikey, yatay ve yuvarlak göz bebekleri, bu türlerin avlanma şekilleri, adaptasyon süreçleri ve ışığı kullanım biçimleriyle doğrudan bağlantılıdır.
Işık Kontrolü
Göz bebeğinin ana görevi, retinaya alınan ışık miktarını düzenlemektir. Bu sistem, fotoğraf makinelerindeki diyafram (f-stop) mantığına uygun biçimde çalışır.
İnsan gözü, aydınlık ve karanlık ortamlarda göz bebeği alanını ortalama 15 kat değiştirebilirken; dikey yarık (slit pupil) yapısına sahip bir kedinin göz bebeği alanı 135 ila 300 kat aralığında farklılık gösterebilir.
Bu durum, dikey gözbebeklerinin, gündüzleri daralarak ışığı önleyebilmesine; geceleri karanlıkta ise gözü kaplayacak şekilde genişleyerek en fazla ışık alımına olanak sağlamaktadır. Yuvarlak göz bebekleri ise, bu dinamik ışık aralığını mekanik olanak gerçekleştiremez.
Dikey Göz Mesafe Ölçerken, Yatay Göz Radar Gibidir
Doğadaki göz yapıları, hayvanların hayatta kalma mekanizmalarına çerçevesinde biçimlenmiştir. Göz bebeğinin formu, bir türün avcı ve av oluşu ile sahip olduğu yeteneklere ilişkin bilgi verir.
Dikey Göz Bebekleri
Dikey yarık biçiminde olan göz bebekleri, özellikle pusu kuran ve gece avlanan hayvan türleri için uygundur. Bu yapı, hedefin derinlik algısını güçlendirerek, av ile arasındaki mesafenin çok ölçülmesini kolaylaştırır. Böylelikle avcı türler, avlarını tek hamlede yakalayabilmektedir. Kediler, engerekler ve tilkiler bu tür göz yapısına sahip hayvanlardandır.
Yatay Göz Bebekleri
Yatay göz bebeklerine ise av durumundaki hayvanlarda karşılaşılır. Bu yapı, hayvanın başını çevirmeden çevresini taramasına imkan verir ve yaklaşan tehlikeleri fark etmesini kolaylaştırır.
