Türkiye genelinde başlayan hasat döneminde yüksek üretim rekorları öngören Toprak Mahsulleri Ofisi üreticilerin nakit akışını rahatlatmak amacıyla ödeme takvimini erkene aldı.
Tarihi Rekolte Tahminleri ve Yağışların Etkisi
Türkiye genelinde tarım arazilerinin son 38 yılın en yüksek yağış miktarını aldığı bir kış ve bahar periyodu geride kaldı. Yağışların bereketiyle birlikte tarım alanlarında tarihi üretim rekorlarının kırılacağı bir döneme girildi.
Güncel tarımsal tahmin raporlarına göre ülke genelinde 22 milyon 750 bin ton buğday ile 9 milyon ton arpa üretimi gerçekleştirilerek rekor seviyelere ulaşılması bekleniyor. Mevcut saha gözlemleri, nihai üretim rakamlarının bu tahminlerin bile üzerine çıkabileceğine işaret ediyor. Dönüm başına elde edilecek verimlilik oranlarında ülke ortalamasının 400 kilogram sınırının altına düşmeyeceği tahmin edilirken, daha önce ekim faaliyeti yürütülmeyen ham arazilerde dahi yüksek verimlilik seviyelerine ulaşılacağı düşünülüyor.
Yeni Ödeme Takvimi ve Çiftçilere Yönelik Kolaylıklar
Üreticilerin en çok merak ettiği finansal süreçler ve hak ediş bedellerinin ödenme planlaması konusunda tarihi rekolteye paralel olarak yeni bir döneme geçildi. TMO, piyasada aktörlerin önünü görebilmesi amacıyla hem alım hem de satış fiyatlarını eş zamanlı olarak paylaştı.
Geçmiş dönemlerde 30 ile 45 gün arasında değişen vadelerde yapılan ödeme takviminin bu yıl daha erkene çekilmesi kararlaştırıldı. Yeni finansal planlamaya göre ürün bedeli ödemeleri üçüncü haftadan itibaren üreticilerin hesaplarına aktarılmaya başlanacak. TMO, ödeme süreçlerinin en geç 45 günlük yasal sınır içinde tamamen tamamlanacağını taahhüt etti.
Depolama Kapasitesi ve Alım Noktası Hazırlıkları
Üretim hacmindeki bu devasa yükselişi sorunsuz bir şekilde yönetebilmek adına lojistik ve depolama alanında geniş çaplı önlemler devreye alındı. Geçmiş yıllardaki yoğun dönemsel tecrübeler ışığında ülke genelinde 600'ün üzerinde alım noktası aktif hale getirildi.
Depolama Alanlarının Dağılımı
Ürün kabul süreçlerinde herhangi bir aksama yaşanmaması adına toplamda 20 milyon ton civarında bir ürünün depolanabilmesi için gerekli altyapı hazırlandı. Bu kurumsal kapasitenin 10 milyon tonluk bölümünü lisanslı depo işletmeleri, 4 milyon tonluk kısmını kurumun kendi öz mal depoları ve 3 milyon tonluk payını ise ön sözleşmesi tamamlanan kiralık depolar meydana getirdi. Gelişmelere göre oluşabilecek ek ihtiyaçlar doğrultusunda açık yığın yöntemiyle muhafaza sağlanabilmesi adına açık saha kiralama işlemlerinin altyapısı da tamamlandı.
Kurumsal Alım Beklentileri
Mevcut piyasa şartları dahilinde üreticiler tarafından kuruma 10 milyon ton buğday ile 3 milyon ton arpa arz edilmesi bekleniyor. Ancak kurumsal hazırlıklar sadece bu tahminlerle sınırlandırılmayıp gelebilecek tüm fazla ürünleri kabul edecek esneklikte tasarlanıyor. İklimsel nedenlerle hasat takviminde yaklaşık 20 gün ile bir ay arasında değişen bir gecikme yaşansa da sıcaklıkların artışıyla birlikte tüm bölgelerde eş zamanlı bir yoğunluk oluşacağı öngörülüyor. Randevu sistemine uygun şekilde ürününü teslim etmeye getiren çiftçilerin tüm işlemleri aynı gün içerisinde tamamlanarak teslimat süreçleri hızlandırılacak.
"Verimlilik ve Rekolte Çok Değerli"
Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürü Ahmet Güldal, yeni dönemin hububat alım ve satış politikalarına ilişkin sektörel bazda kapsamlı değerlendirmelerde bulundu. Hububat alım fiyatlarının Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından haziran ayının başında kamuoyuna açıklandığını anımsatan Güldal, fiyatlama mekanizmasının arka planını şu sözlerle aktardı:
"Hububat alım fiyatları belirlenirken sadece geçen seneki fiyatın üzerine yüzdelik oran yansıtmak anlamında çalışma olmuyor. Maliyetler elbette önemli faktör. Maliyetlerin içindeki tüm girdilerin parametreleri de değerlendiriliyor. Ayrıca, iç ve dış dünyanın fiyatları, TMO'nun regülasyon faaliyetleri kapsamında yapmış olduğu değerlendirmeler de var. Elbette, çiftçi beklentileri ve refah payı dikkate alınıyor. Verimlilik ve rekolte de bu anlamda çok değerli. Yani 300 kilogram verimle bir maliyet hesabı var, 500 kilo verimle bir maliyet hesabı var."
Açıklanan rakamların üreticilerin beklentilerine oldukça yakın seviyelerde gerçekleştiğini dile getiren Güldal, Tarım ve Orman Bakanlığınca sağlanan ton başına 3 bin 14 liralık destekleme ödemesi de dahil edildiğinde, hububatın toplam alım değerinin yaklaşık olarak 19 bin 514 lira seviyesine ulaştığını ifade etti.
Gümrük Vergisi Koruması
Güldal, geçmiş yıllardan devreden stokların üzerine eklenecek yeni rekor üretimle birlikte Türkiye'de gümrük arz güvenliği noktasında hiçbir sorun yaşanmayacağını vurguladı. Güldal, uluslararası piyasalarda hububat fiyatlarının oldukça düşük seviyelerde seyretmesi nedeniyle yerli üreticinin korunması amacıyla uzun süredir uygulanan yüzde 130 oranındaki gümrük vergisi rejiminin bu yıl da kesintisiz olarak sürdürüleceğini belirtti.
Üreticilere Yönelik Taban Fiyat ve Piyasa Uyarıları
İlan edilen kurumsal fiyatların bir taban fiyat ve referans noktası olarak kabul edilmesini hatırlatan Ahmet Güldal üreticileri şu sözlerle uyardı:
"Üreticilerimizin TMO'nun açıklamış olduğu alım fiyatlarının altında fiyatla piyasaya ürün arz etmemelerini tavsiye ediyorum. Bu, referans fiyat, taban fiyat olarak kabul edilmelidir. Üreticilerimizin de hassas olmalarını, dikkatli olmalarını tavsiye ediyoruz. Bu fiyatın altında alıcı olursa onlara satmalarını hiçbir şekilde tavsiye etmiyoruz, önermiyoruz. Bu fiyatın korunması lazım. Üreticilerimize, ziraat odası başkanlarımıza, sivil toplum kuruluşlarımıza üreticiyi yönlendirmek, uyarmak için bizimle beraber görev düşüyor. Piyasanın bizim fiyatlar ve üzerinde şekillenmesi ülkemiz ve üreticilerimiz için daha sağlıklı olacaktır."
Hububatta beklenen tarihi rekolte artışı tarım piyasalarında sevinç yaratırken, Toprak Mahsulleri Ofisinin ödemeleri üçüncü haftadan itibaren erkene çekme kararı çiftçilere büyük bir mali rahatlama sağlayacak.
