Dünya genelinde iklim kriziyle mücadele ve çevre koruma konularının öne çıkmasıyla beraber kömür, benzin ve dizel gibi geleneksel yüksek karbonlu yakıtlar yerini daha temiz alternatiflere bırakmaktadır. Enerji piyasalarında sürdürülebilir dönüşümün öncülerine dönüşen ham doğal gaz, NGL, CNG, LNG ve LPG gibi gaz yakıt türleri, içerdikleri kimyasal bileşenler ve lojistik aşamalarıyla küresel enerji arz güvenliğinde önemli bir rol üstlenmektedir.
Esas olarak yer altındaki fosil yataklardan sağlanan ham doğal gaz, büyük oranda metan bileşiğinden oluşurken, yakıt olarak tüketilmeden önce su buharı ve ağır hidrokarbonlar gibi yabancı maddelerinden arındırılmak üzere endüstriyel işlemden geçirilmektedir. Doğal gazın arıtılması sırasında ayrıştırılan etan, propan, bütan ve pentan gibi ağır moleküller ise petrokimya alanında kullanılan doğal gaz sıvılarını, yani NGL ürünlerini oluşturmaktadır.
Doğal Gazın Lojistik Çeşitleri CNG ve LNG Nasıl Üretilir?
Doğal gazın işlenmesinin ardından tüketim merkezlerine ulaştırılması, coğrafi şartlara ve lojistik olanaklara göre gazın fiziksel durumunun değiştirilmesiyle sağlanmaktadır. Boru hatlarının yetersiz olduğu hallerde gaz, yüksek mukavemetli çelik veya kompozit tüplerde, ortam sıcaklığında 200 ila 250 bar gibi çok yüksek basınçlar altında CNG formuna dönüştürülmektedir.
Standart hacmine bağlı olarak yaklaşık 250 kat küçülen CNG, toplu taşıma araçlarında ve ağır vasıtalarda alternatif bir yakıt olarak dikkat çekmektedir. Okyanus ötesi mesafelere gemilerle gerçekleştirilecek taşımacılıkta ise gaz, eksi 162 santigrat derecede kriyojenik olarak soğutulup sıvılaştırılarak LNG durumuna getirilmektedir. Hacmi 600 kat azalan, kokusuz ve toksik olmayan LNG, yüksek basınca gerek duymadan özel yalıtımlı dev tanklarda güvenle muhafaza edilmektedir. Varış limanlarında tekrar gaz haline getirilerek şebekelere gönderilen bu teknoloji, yüksek kurulum maliyetleri gerektirmesine karşın ülkelerin jeopolitik enerji bağımsızlığına önemli katkı sağlamaktadır.
LPG ve NGL Bileşenleri Arasındaki Farklar
Doğal gaz türevlerinin tersine ham petrolün rafinerilerde damıtılmasıyla ve doğal gaz işlemlerinin bir yan ürünü olarak sağlanan LPG, propan ve bütan gazlarının yanıcı bir karışımından meydana gelmektedir. Ortam sıcaklığında gaz halindeki bu karışım, 12 bar gibi oldukça düşük basınçlar altında sıvılaşarak kendi hacmini 270 kat küçültmektedir. Bu fiziksel esneklik, LPG'nin ağır kriyojenik tesisler veya çok yüksek basınçlı silindirler gerektirmeden, taşınabilir hafif çelik tüplerde evsel pişirme ve ısıtma yakıtı olarak dünyanın her bölgesine taşınmasını sağlamaktadır.
