Merkez Bankası parası, dolaşımdaki nakit para ile bankaların Merkez Bankası hesaplarında tuttuğu mevduatların toplamını ifade eder.
Merkez Bankası parası, finansal sistemin nakit ihtiyacını karşılayan temel kaynaktır. Sistemin nasıl işlediğini anlamak için paranın oluşum süreciyle kullanım amaçlarına bakmak yeterlidir.
Merkez Bankası Parası Nasıl Oluşur?
Bu para bankaların Merkez Bankasından borç almasıyla sisteme dahil olur. Bankalar bu işlem karşılığında teminat sunmak ve faiz ödemekle yükümlüdür. Merkez Bankası ayrıca bankalardan tahvil, bono veya döviz gibi varlıklar satın alır. Bu varlıkların bedelini ise banka hesaplarına aktararak piyasadaki para miktarını artırır.
Bankalar Neden Merkez Bankasında Para Tutar?
Ticari bankaların Merkez Bankası bünyesinde hesap açıp bakiye bulundurması üç temel nedene dayanır. Bankalar, topladıkları her mevduatın belirli bir kısmını yasal zorunluluk olarak bu hesapta tutmak zorundadır. Zorunlu karşılık adı verilen bu tutar, bankalar kredi verip dijital para yarattıkça artar.
Bankalar ayrıca müşterilerinin şubelerden veya ATM'lerden yapacağı nakit çekim taleplerini karşılayabilmek için Merkez Bankasındaki hazır bakiyesine ihtiyaç duyar. Bankalar kendi aralarındaki ödemeleri ve transferleri Merkez Bankası hesapları üzerinden gerçekleştirir. Böylece fiziki nakit taşıma zahmetine girmeden işlemler dijital olarak tamamlanır.
