Bir harcama yapıldığında para geri alınamıyorsa bu maliyet artık geçmişte kalmış oluyor. Ekonomik açıdan kararın bundan sonra ne yapılacağına göre verilmesi gerekiyor. Ancak günlük hayatta insanlar çoğu zaman daha önce harcadıkları parayı da hesaba katıyor.
Harcanan Para Kararı Değiştiriyor
Örneğin bir spor salonuna yıllık üyelik yaptıran kişi birkaç hafta sonra gitmeyi bırakabilir. Üyelik ücretinin tamamı ödendiği için 'en azından param boşa gitmesin' düşüncesiyle aylarca üyeliğini sürdürebilir. Oysa para zaten harcanmış durumda. Bundan sonraki karar açısından önemli olan, üyeliği sürdürmenin sağlayacağı fayda ve bundan sonra yapılacak harcamalar. Aynı durum sinema bileti, konser bileti, restoran rezervasyonu veya kullanılmayan bir abonelik için de geçerli olabiliyor.
Kötü Bir Yatırımda Israr Etmek
Batık maliyet etkisi yalnızca günlük harcamalarda görülmüyor. Şirketler de daha önce büyük miktarda para harcadıkları projeleri sırf bu nedenle sürdürme hatasına düşebiliyor. Bir projeye milyonlarca lira yatırılmış olması, projenin bundan sonra da devam ettirilmesi gerektiği anlamına gelmiyor. Geçmişte harcanan para geri alınamayacağı için kararın, projenin bundan sonraki maliyeti ve sağlayacağı getiri üzerinden verilmesi gerekiyor.
'Bu Kadar Para Verdik' Düşüncesi
Batık maliyet etkisinin günlük hayattaki en basit karşılığı, 'Bu kadar para verdim, şimdi bırakmayayım' düşüncesi. Pahalı olduğu için alınan ancak kullanılmayan bir eşya, okunmayan bir kitap veya devam etmekten keyif alınmayan bir kurs aynı duruma örnek gösterilebilir. Harcanan para geri gelmese de kişi, o harcamanın boşa gitmediğini görmek için kararını değiştirmekte zorlanabiliyor.
Ekonomik Kararlarda Geçmiş Değil, Gelecek Önemli
Batık maliyet kavramının temelindeki fikir oldukça basit. Geri alınamayacak bir harcama, gelecekteki kararı tek başına belirlememeli. Bir aboneliği kullanmıyorsak daha önce ödediğimiz ücret, aboneliği sürdürmek için tek başına neden değil. Bir yatırım zarar ediyorsa yalnızca geçmişte para yatırılmış olması, yatırımı sürdürmek için yeterli değil. Günlük hayatta ise geçmişte harcanan para ile bugünkü karar birbirine kolayca karışabiliyor. Bu nedenle bazen kaybı telafi etmeye çalışırken daha fazla para, zaman ve emek harcanabiliyor.
