Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan ilk çeyrek yapı izin verileri inşaat sektöründe hareketliliğin arttığını gösterdi. Yüksek finansman maliyetlerine rağmen ilk üç aylık dönemde 232 binden fazla konut için resmi inşaat izni alınarak son dokuz yılın zirvesine ulaşıldı.
Yapı İzin İstatistiklerinde Büyük Artış Kaydedildi
Türkiye genelinde ilk çeyrekte yapı ruhsatı verilen daire sayısı 2025'in aynı dönemine göre yüzde 37 artarak 232 bin 252'ye çıkarken, bu rakam son 9 yılın en yüksek ocak-mart dönemi verisi olarak kayıtlara geçti. Türkiye İstatistik Kurumu'nun bu yılın birinci çeyreğine ilişkin açıkladığı yapı izin istatistiklerinden derlediği bilgilere göre, ocak-mart döneminde yıllık bazda yapı ruhsatı verilen bina sayısı yüzde 19,6, daire sayısı yüzde 37 ve yüz ölçümü yüzde 26,1 arttı. Alınan bu izinler, piyasadaki tıkanıklığın kentsel ihtiyaçlar doğrultusunda aşılmaya başlandığına işaret ediyor.
Bina Sayısı Son Beş Yılın Zirvesine Çıktı
Yapı ruhsatı verilen bina sayısı 34 bin 579'a, daire sayısı 232 bin 252'ye, yüz ölçümü ise 44 milyon 406 bin 211 metrekareye yükseldi. Bina sayısında son 5 yılın, daire ve yüz ölçümde ise son 9 yılın zirvesi görüldü. Özellikle önceki yıllarda deprem konutları nedeniyle yaşanan artışa rağmen daire sayısında 2017'den sonraki en yüksek rakamın görülmesi, konut arzını artırmaya yönelik yatırımların hız kazandığına işaret etti. Bu görünüm, yüksek finansman maliyetleri ve talepteki görece yavaşlamaya rağmen sektörün orta ve uzun vadeli konut ihtiyacını karşılamaya yönelik üretim iştahını koruduğunu ortaya koydu.
Ertelenen Gayrimenkul Projeleri Yeniden Sahaya İndi
Uzun süredir makroekonomik dengeler nedeniyle beklemeyi tercih eden büyük ölçekli yatırımcıların, piyasadaki konut açığını kapatmak üzere yasal müracaatlarını hızlandırdığı gözlemleniyor. Gayrimenkul ve İnşaat Platformu Başkanı Mustafa Ekiz, son dönemde üretime yönelik isteğin arttığını belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Yapı ruhsatlarında görülen artışlar ve son 9 yılın ilk çeyrek rekoru, öncelikle ertelenen projelerin yeniden devreye alınmasının sonucudur. Son iki yılda yüksek finansman maliyetleri nedeniyle birçok yatırımcı bekleme pozisyonundaydı. Ancak konut arzındaki yetersizlik, büyük şehirlerde devam eden kentsel dönüşüm ihtiyacı ve nüfus artışına bağlı konut talebi üreticileri yeniden harekete geçirdi. Maliyet artışlarının yavaşlaması ve yüksek talep bunda kesinlikle etkili oldu."
İnşaat Maliyetlerinin Öngörülebilir Çizgiye Gelmesi Etkili Oldu
Ekiz, son dönemde inşaat maliyetleri artmaya devam etse de önceki yıllardaki sert yükselişlerin geride kaldığını ifade ederek, bu durumun müteahhitlerin önünü daha net görmesini sağladığını, bir projeye başlanırken maliyet hesabının daha öngörülebilir hale gelmesinin yatırım kararlarını hızlandırdığını anlattı. Üreticilerin ekonomik güvencesindeki artışın da üretim talebine olumlu yansıdığını dile getiren Ekiz, "Özellikle güçlü sermaye yapısına sahip, finansmana erişimi bulunan ve marka değeri yüksek firmaların yatırım iştahı artmış durumda. Ancak bunu sektör geneline yayılmış tam bir rahatlama olarak değerlendirmek doğru olmaz" dedi.
Deprem Gerçeği ve Kentsel Dönüşüm Zorunluluğu
Anadolu Yakası İnşaat Müteahhitleri Derneği (AYİDER) Başkanı Hakan Şişik de tüm üreticilerin sahaya indiğini söylemek için henüz erken olsa da ertelenmiş arzın harekete geçtiğini belirterek, şu açıklamalarda bulundu:
"Kentsel dönüşüm faaliyetlerinin hızlanmasının da ruhsat izinlerinde etkisi var. Son yıllarda Kovid-19 ve depremle birlikte sektörümüz inişli-çıkışlı bir dönem yaşadı. Özellikle maliyetlerdeki artış nedeniyle üreticiler bekle-gör politikası izledi, ruhsat alımları öteledi. Ancak başta İstanbul olmak üzere ülkemizin deprem gerçeği ve kentsel dönüşüm zorunluluğu, bu erteleme lüksünü ortadan kaldırdı. Bu yüzden daha kentsel dönüşüm merkezli bir artış olduğunu söyleyebiliriz. Konuttaki yeni düzenlemelerle birlikte önümüzdeki süreçte konut üretiminin daha da artacağını düşünüyoruz."
Alternatif Finansman Modelleri ve Dijitalleşme Hız Kattı
Geleneksel bankacılık kredilerine ulaşmanın zor olduğu bu dönemde, kurumsal firmaların kendi öz sermayeleri ve alternatif yöntemleri devreye sokarak yasal onay süreçlerini yürüttüğü görülüyor. Şişik, inşaat maliyetlerinde artık eskisi gibi yüksek artışların değil daha kontrollü rakamların görüldüğünü kaydederek, bu durumun üreticilerin önlerini daha rahat görmelerini sağladığını, konut inşa sürecinde de hızlanma yaşandığını söyledi. Birçok yeni konut projesinin kendi finansman modelleriyle inşa edildiğini kaydeden Şişik, "Finansmana erişimin zor, kredi faizleri yüksek ama ruhsat alımları rekor kırıyor. Buradaki en büyük etken, maliyetlerin sıfırlanması değil, maliyet artış hızının öngörülebilir bir çizgiye oturmuş olmasıdır" diye konuştu.
Devlet Teşvikleri ve Yarısı Bizden Kampanyası Güven Verdi
Güvenli konutlara olan talebin yüksek faiz ortamından etkilenmeden sürmesi, mali yapısı güçlü olan kurumsal markaların sahadaki faaliyetlerini desteklemeye devam ediyor. Yüksek faiz ortamına rağmen nitelikli ve güvenli konut talebinin güçlü şekilde sürdüğüne işaret eden Şişik, "Özellikle kentsel dönüşüm kapsamında geliştirilen kat karşılığı projelerde ve kentsel yenileme alanlarında, finansmanını öz kaynaklarıyla veya alternatif yöntemlerle sağlayabilen üreticiler, bu talebi karşılamak amacıyla hızla ruhsat aşamasına geçti. Yüksek faizlere rağmen maliyetlerdeki görece istikrar ve deprem odaklı güvenli konut talebi, söz konusu rekorun arkasındaki temel itici güçler oldu" ifadelerini kullandı. Şişik, şu anda mali yapısı güçlü, öz sermayesi yüksek ve kurumsal yapıya sahip üreticilerin ruhsat aldığını ve proje ürettiğini belirterek, "Ayrıca devletimizin kentsel dönüşüme yönelik sağladığı yeni teşvikler, Yarısı Bizden gibi kampanyaların yarattığı ivme ve ruhsat süreçlerinin dijitalleşmesiyle hız kazanması, üreticiye güven veriyor" şeklinde konuştu.
Güçlü sermayeye sahip kurumsal firmaların öncülüğünde atılan bu ruhsat adımları, maliyet artış hızının öngörülebilir bir düzeye oturmasıyla birlikte, Türkiye'nin yapı stokunun yenilenmesi ve kentsel dönüşüm hedeflerine ulaşılması sürecine uzun vadeli bir ivme kazandıracak gibi görünüyor.
