Türkiye'nin temiz sanayi dönüşümünü hızlandırmak için gerçekleştirilen Build Clean Now: Türkiye Çalıştayı'nda, sanayide karbonsuzlaşma projelerinin nihai yatırım kararına ulaşmasını kolaylaştıracak politika ve finansman adımları değerlendirildi. Industrial Transition Accelerator (ITA) ve Boston Consulting Group (BCG) tarafından, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile yakın işbirliğiyle yapılan çalıştayda, çelik, çimento, gübre ve alüminyum sektörlerinde temiz sanayi yatırımlarının önündeki engeller ve bu yatırımların hızlandırılmasına ilişkin çözüm önerileri ele alındı.
InterContinental Grand Ankara Hotel'de gerçekleştirilen çalıştayda, proje geliştiricileri, kamu kurumları ve finans kuruluşlarının temsilcileri bir araya gelerek sanayinin karbonsuzlaşması için gerekli yatırım koşullarını ve uygulanabilecek politika adımlarını görüştü.
Temiz Sanayi Yatırımlarının Hızlandırılması Hedefleniyor
Mission Possible Partnership (MPP) Üst Yöneticisi ve ITA İcra Direktörü Faustine Delasalle, çalıştaydaki konuşmasında, temiz sanayi ve endüstrinin karbonsuzlaştırılmasının artık sadece bir hedef olmadığını, dünya genelinde ticari ölçekte yapılan bir dönüşüm sürecine dönüştüğünü belirtti.
ITA'nın yaklaşık üç yıl önce Birleşik Arap Emirlikleri'nde başlatılan çok paydaşlı bir platform olduğunu aktaran Delasalle, platformun özellikle sanayide emisyonları mevcut üretim süreçlerine kıyasla yüzde 70 ila 80 azaltabilecek büyük ölçekli projelerin nihai yatırım kararına ulaşmasını hızlandırmaya odaklandığını ifade etti. Daha sınırlı emisyon azaltımı sağlayan projelerin de gerekli olduğunu kaydeden Delasalle, ITA'nın önceliğinin derin karbonsuzlaşma sağlayan projeler olduğunu vurguladı.
Küresel Ölçekte Karbonsuzlaşma Projeleri Artıyor
Dünya genelinde sanayinin dönüşümü için çok sayıda projenin geliştirildiğini belirten Delasalle, 160'tan fazla ticari ölçekli sanayi projesinin nihai yatırım kararı aşamasına eriştiğini veya faaliyete geçme sürecinde olduğunu aktardı. Delasalle, bu yılın ilk yarısında alınan nihai yatırım kararı sayısının geçen yılın aynı döneminin iki katına ulaştığını ifade etti.
Delasalle, küresel ölçekte nihai yatırım kararına ulaşan projelerin yaklaşık yarısının Çin'de yer aldığını belirterek, temiz enerji potansiyeli ve mevcut sanayi altyapısı bulunan gelişmekte olan ülkelerin yeni sanayi merkezlerine dönüşebileceğine işaret etti.
Türkiye, Hindistan ve Brezilya gibi ülkelerin temiz sanayi yatırımları yönünden güçlü bir potansiyele sahip olduğunu kaydeden Delasalle, Türkiye'nin mevcut sanayi altyapısının ve temiz enerji olanaklarının bu dönüşümü destekleyebileceğini ifade etti. Delasalle, “Türkiye gibi ülkelerde temiz endüstri geliştirmenin temelleri gerçekten çok güçlüdür.” diyerek, bu ülkelerde mevcut olanakların karbonsuzlaşma projelerinin sayısını ve ölçeğini artırabileceğini söyledi.
Yeşil Dönüşüm Rekabet Gücü Açısından Stratejik Görülüyor
Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Muhammet Kasım Gönüllü açılış konuşmasında, ITA Türkiye programını sanayinin rekabet gücünü koruyacak, yeni yatırım alanları oluşturacak ve Türkiye'nin küresel değer zincirlerindeki görünüşünü güçlendirecek stratejik bir işbirliği olarak gördüklerine işaret etti.
Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefini anımsatan Gönüllü, yeşil dönüşümün 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi'nin beş temel başlığından biri olduğunu kaydetti. Gönüllü, demir-çelik, çimento, alüminyum ve gübre sektörlerinde düşük karbonlu üretime geçiş için Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası ile yol haritaları üzerinde çalışıldığını, cam ve seramik sektörlerinde de düşük karbonlu dönüşüm çalışmalarının başlatıldığını dile getirdi.
Yeşil dönüşümün sadece maliyet artışı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Gönüllü, “Önceliğimiz yeşil dönüşümü bir maliyet kaynağı olarak değil, yeni yatırım ve teknolojiler geliştirme, pazar çeşitlendirme ve sürdürülebilir büyüme fırsatı olarak ele almaktır.” dedi.
Finansman ve Altyapı Engellerinin Aşılması Amaçlanıyor
Sanayide düşük karbonlu üretime geçiş için büyük ölçekli projelerin geliştirilmesi ve bu projelerin yatırım yapılabilir hale getirilmesinin önemine işaret eden Gönüllü, yeni teknolojilerin yüksek başlangıç maliyetleri ve uzun yatırım sürelerinin süreci zorlaştırabildiğini belirtti.
Düşük karbonlu üretimin ekonomik yönden sürdürülebilir hale gelmesi, pazar olanaklarının oluşturulması ve ortak altyapı ihtiyaçlarının karşılanması gerektiğini söyleyen Gönüllü, dönüşümün kamu kaynakları, uluslararası finansman ve özel sektör yatırımlarının bir arada değerlendirilmesini gerektirdiğini vurguladı.
Gönüllü, ITA Türkiye programının yapısal sorunların aşılmasına ve büyük ölçekli karbonsuzlaşma projelerinin hızlandırılmasına katkı sağlanmasının beklendiğini ifade ederek, programın mevcut politika ve finansman mekanizmalarını tamamlayıcı bir rol alacağını dile getirdi.
Türkiye Sanayi Karbonsuzlaşma Yatırım Platformu'nun (TIDIP) da Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası, Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (IBRD) ve Uluslararası Finans Kurumu (IFC) işbirliğiyle oluşturulduğunu belirten Gönüllü, ITA Türkiye'nin henüz nihai yatırım kararına hazır olmayan ancak yüksek emisyon azaltım potansiyeli taşıyan projelerin geliştirilmesine odaklanacağını kaydetti.
Bu çerçevede ITA Türkiye'nin, erken aşamadaki projelerin olgunlaştırılmasına destek vererek TIDIP gibi finansman mekanizmalarına başvurabilecek seviyeye gelmelerine katkı oluşturması amaçlanıyor.
Gönüllü, başarının yalnızca desteklenen proje sayısıyla ölçülemeyeceğini belirterek, “Asıl hedefimiz yatırım kararlarını kolaylaştıran ve özel sektör sermayesini harekete geçiren kalıcı sonuçlar elde etmek.” dedi. Temiz malzeme ve teknolojilere yönelik uzun vadeli talep oluşturulmasında sürdürülebilir kamu alımlarının da önemli rol oynayabileceğini bildirdi.
Türkiye'de Nihai Yatırım Kararına Giden Yol Haritası Ele Alındı
Çalıştay doğrultusunda saat 10.15-11.00 arasında “Türkiye'de Nihai Yatırım Kararına Giden Yol Haritası” başlıklı üst düzey tartışma oturumu düzenlendi. Oturumda, Sanayi Genel Müdürlüğü Metal Endüstrisi ve Kritik Malzemeler Dairesi Başkanı Ahmet Türkarslan, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Ankara Bölge Müdürü ve Türkiye Bölge Müdür Yardımcısı Mehmet Üvez ile Limak Çimento Grup Proses Direktörü Sabri Trabelsi yer aldı.
Oturumda, Türkiye'de sanayide karbonsuzlaşma projelerinin nihai yatırım kararına ulaşma süreci, bu süreçte oluşan engeller ve yatırımların önünü açabilecek politika ve finansman adımları tartışıldı.
Çalıştayın Çıktıları COP31 Öncesinde Raporlanacak
Çalıştayda yapılan görüşmelerden sağlanan sonuçların, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) öncesinde hazırlanacak ITA Türkiye Özet Raporu'na eklenmesi planlanıyor.
Antalya'da 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde gerçekleştirilmesi beklenen COP31 öncesinde yapılan çalışmalarla, Türkiye'nin temiz sanayi dönüşümündeki yatırım olanaklarının değerlendirilmesi, projelerin önündeki engellerin tespit edilmesi ve yatırımları hızlandırabilecek politika ve finansman çözümlerinin ortaya konulması hedefleniyor.
