Mart ayı üretici ve market fiyatlarını değerlendiren Bayraktar, karnabaharın tarladan rafa gelene kadar 3,8 kat pahalandığını belirterek girdi maliyetlerindeki korkutan yükselişe dikkat çekti.
Marketlerde Mart Ayının Zam Şampiyonu Belli Oldu
Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, mart ayına dair çarpıcı fiyat verilerini kamuoyuyla paylaştı. Yapılan incelemeye göre marketlerdeki 41 ürünün 33 tanesinde fiyatlar yükselirken, sadece 8 üründe düşüş gerçekleşti. Geçen ayın en çok zamlanan ürünü yüzde 119,1’lik rekor artışla karnabahar oldu. Bu ürünü yüzde 91,3 ile sivri biber, yüzde 75,2 ile domates, yüzde 61,2 ile patlıcan ve yüzde 48,7 ile marul izledi.
Üretici ve Market Arasındaki Uçurum Derinleşti
Bayraktar, üretici fiyatları ile market etiketleri arasındaki devasa farka vurgu yaptı. Mart ayında bu farkın en yüksek olduğu ürün yüzde 275,8 ile yine karnabaharda görüldü. Karnabahardaki bu tabloyu yüzde 265 ile portakal, yüzde 239,6 ile pırasa ve yüzde 205,1 ile limon takip etti. Veriler, karnabaharın tarladan rafa gelene kadar fiyatının tam 3,8 katına çıktığını ortaya koydu.
Üreticiden Markete Fiyat Yolculuğu
Şemsi Bayraktar fiyat değişimlerini şu sözlerle rakamlara döktü:
"Üreticide 23 lira 76 kuruş olan karnabahar markette 89 lira 29 kuruşa, 13 lira 71 kuruş olan portakal 50 lira 4 kuruşa, 16 lira 64 kuruş olan pırasa 56 lira 51 kuruşa, 31 lira 87 kuruş olan limon ise 97 lira 23 kuruşa satıldı."
Fiyatı Düşen Ürünlerde Liderliği Kabak Aldı
Zamların gölgesinde kalsa da bazı ürünlerde fiyat düşüşleri de yaşandı. Hem markette hem de üreticide fiyatı en çok azalan ürün kabak olarak kayıtlara geçti. Markette kabak fiyatı yüzde 50,4 oranında gerilerken, bu düşüşü yüzde 18,3 ile salatalık ve yüzde 6,5 ile fındık takip etti. Üretici tarafında ise kabaktaki düşüş yüzde 55,1 olarak ölçüldü.
Üretici Fiyatlarını Etkileyen Koşullar
Fiyat değişimlerinin nedenlerine değinen Bayraktar, doğal afetlerin arz üzerindeki etkisini belirtti. Geçen ay yaşanan sel ve su baskınlarının domates, sivri biber ve marulda arzı azaltarak fiyatları yukarı çektiğini söyledi. Karnabaharda da benzer bir arz sıkıntısı yaşanırken, havaların düzelmesiyle hasadı sıklaşan salatalık ve kabak fiyatlarında düşüş görüldü. Limon fiyatlarındaki gerilemede ise ithalat rejimi kararları etkili oldu.
Tarımsal Girdi Maliyetlerindeki Korkutan Yükseliş
Üreticinin belini büken maliyet artışları mart ayında da sürdü. Gübre fiyatlarında bir önceki aya göre amonyum nitratta yüzde 26,5, amonyum sülfatta yüzde 23,3 ve ÜRE gübresinde yüzde 19,5 artış yaşandı. Yıllık bazda bakıldığında ise ÜRE gübresinin son bir yılda yüzde 62,1 zamlandığı görüldü.
Yem ve Enerji Giderleri Katlanmaya Devam Etti
Hayvancılık ve enerji maliyetlerindeki değişimleri değerlendiren Bayraktar şu bilgileri verdi:
"Martta bir önceki aya göre, süt yemi fiyatı yüzde 4,7, besi yemi yüzde 4, son 1 yılda besi yemi yüzde 37,3, süt yemi yüzde 34,1 oranında arttı. Elektrik fiyatları yıllık olarak yüzde 12,8 oranında artarken tarım ilacı fiyatları yüzde 27,8 oranında arttı. Martta mazot fiyatı aylık olarak yüzde 22,3 oranında artarken yıllık yüzde 57,9 oranında arttı."
Bu veriler, üreticinin üzerindeki maliyet baskısının, sofralara yansıyan etiketleri doğrudan etkilemeye devam ettiğini gösterdi.
