Türkiye’de sosyal yardımlar bugüne kadar farklı ihtiyaç alanlarına yönelik çeşitli programlar üzerinden yürütüldü. Gıda, barınma, eğitim, sağlık, yaşlılık, engellilik ve çocuklara yönelik destekler farklı başlıklar altında uygulanırken, GETAD ile hanelerin ekonomik durumunun daha bütüncül biçimde ele alınması hedefleniyor.
Söz konusu yaklaşımın felsefesi, yalnızca kişinin ya da ailenin elde ettiği gelire bakmak yerine, hanenin toplam ekonomik yapısını ve gereksinimlerini birlikte ele almak üzerine kuruluyor. Böylece aynı gelir seviyesine sahip ancak aile yapıları ve ihtiyaçları farklı olan hanelerin birbirinden ayrıştırılması amaçlanıyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının açıklamalarına göre GETAD üzerinde 14 farklı kurumun katılımıyla çalışmalar yürütülüyor. Modelde hanedeki bireylerin özellikleri, çocuk sayısı, ebeveynlerin durumu, engellilik ve yaşlılık gibi unsurların da değerlendirmeye alınması planlanıyor.
GETAD’ın Merkezinde Neden Hane Var?
Bir ailenin iktisadi durumunu sadece toplam gelir üzerinden değerlendirmek, hanenin gerçek ihtiyaçlarını her zaman ortaya koymayabiliyor. Aynı miktarda gelire sahip iki ailenin kişi sayısı, çocukların durumu veya bakım gerektiren bireylerin varlığı nedeniyle harcama yükleri birbirinden farklı olabiliyor.
GETAD’ın hane odaklı yaklaşımı da bu farklılıkları dikkate almayı amaçlıyor. Bu yönüyle sistem, farklı sosyal yardım başlıklarını hane bazında değerlendiren daha bütüncül bir anlayış ortaya koymayı planlıyor.
Gelir Desteği ile Çalışma Hayatındaki Denge Bozulmamalı
GETAD açısından önemli başlıklardan biri de gelir desteği ile istihdam arasındaki ilişkinin nasıl kurulacağı. Çalışabilir durumdaki kişilerin desteklerden yararlanırken çalışma hayatıyla bağlarının nasıl sürdürüleceği, sistemin uygulama sonuçları açısından önem arz ediyor.
Bu nedenle modelin yalnızca düzenli bir gelir aktarımı olarak değil, sosyal yardım, istihdam ve hane ihtiyaçlarının birlikte değerlendirildiği bir yapı olarak nasıl uygulanacağı önem kazan destek miktarlarının nasıl hesaplanacağı ve mevcut sosyal yardım programlarıyla ilişkinin nasıl kurulacağı daha netleşecek.
Pilot uygulama ve sonrasında kapsamın genişletilmesiyle birlikte gelir seviyesinin hangi ölçütlere göre belirleneceği, destek miktarlarının nasıl hesaplanacağı ve mevcut sosyal yardım programlarıyla ilişkinin nasıl kurulacağı daha iyi anlaşılmış olacak.
