Uluslararası ticarette ülkeler, ekonomilerini yönlendirmek ve küresel piyasalardaki rekabet koşullarını düzenlemek adına çeşitli dış ticaret politikası araçlarına başvurmaktadır. Bu doğrultuda ithalata konulan gümrük vergileri (tarifeler), ithalat kotaları ve ticaret engelleri, dış ticaret politikalarının temel uygulama araçlarını oluşturur.
Kamu otoriteleri milli ekonomiyi dış rekabete karşı korumak, henüz gelişme aşamasındaki genç endüstrileri desteklemek, dış ödeme dengesizliklerini gidermek, istihdamı artırmak ve kamu hazinesine gelir sağlamak gibi gerekçelerle korumacı ticaret tedbirleri almaktadır. Ancak bu korumacı kararlar yerli sanayiciye kalkan oluştururken, tüketici etiketlerine bir maliyet olarak yansımaktadır.
Gümrük Vergileri ve Kotaların Piyasaya Etkisi
İthalata konulan ad-valorem (oransal) veya spesifik gümrük vergileri ile miktar kısıtlamaları (ithalat kotaları), yabancı ülkelerden getirilen mal ve hizmetlerin ulusal para cinsinden maliyetini artırmaktadır. Tarifeler ve kotalar sonucunda ithal ürünler iç piyasada daha yüksek fiyatlarla satışa sunulur veya arz miktarı kısıtlandığı için pazardaki mevcudiyeti azalır. İthal malların fiyatının artması, tüketicilerin iç piyasadaki yerli ikame ürünlere olan talebinde artırıcı bir etki yaratır.
Gümrük tarifeleri ve kotaları neticesinde piyasada oluşan yüksek etiket fiyatları, toplam tüketim miktarının azalmasına ve piyasada üretim ile tüketim kayıplarının ortaya çıkmasına neden olur. İktisadi analizlerde bu durum, toplumun genel refah seviyesinde meydana gelen net azalmayı (dara kaybı) ifade etmektedir.
Özetle yerli üreticiyi korumak veya dış açıkları azaltmak amacıyla uygulamaya konulan ilave gümrük vergileri ve ithalat kotaları, iç piyasadaki rekabet ortamını zayıflatarak etiket fiyatlarının yükselmesine yol açar. Vatandaşlar doğrudan bir vergi ödemediklerini düşünseler de satın aldıkları ürünlerin fiyatlarına eklenen bu koruma marjları nedeniyle gizli bir maliyet yüklenmiş oluyorlar.
