Bankaya yatırdığınız paranın ne olduğunu hiç merak ettiniz mi? Bankalar topladıkları paraların bir kısmını başkalarına kredi olarak verir. Bir kısmını da yasa gereği Merkez Bankası'nda bekletmek zorundadır. Bu ayrılan kısım "zorunlu karşılık" olarak adlandırılır.
Zorunlu Karşılık Oranı Nasıl Belirlenir?
Merkez Bankası, bankaların ellerindeki paranın ne kadarını güvence olarak kenara ayıracağına karar verir. Buna "zorunlu karşılık oranı" denir. Örneğin bu oran yüzde 5 ise banka topladığı her 100 TL'nin 5 TL'sini Merkez Bankası'na yatırır.
Bu Parayı Neden Ayırıyorlar?
Bu uygulamanın iki temel amacı vardır. İlk olarak bankadaki müşteriler aynı anda paralarını çekmeye çalışırsa bankanın elinde yeterli nakit olmalıdır. Eğer böyle bir kural olmasaydı banka müşterilerine paralarını geri ödeyemezdi ve sistem kilitlenirdi. Yani bu kural hem bankayı hem de paralarımızı korur.
İkinci olarak Merkez Bankası piyasadaki kredi miktarını bu oranlarla kontrol eder. Oran yükselirse banka daha çok parayı kenara ayırmak zorunda kalır dolayısıyla dağıtabileceği kredi miktarı azalır. Oran düşerse banka daha az parayı kenara ayırır ve piyasaya daha çok kredi verebilir.
Kısacası bu yöntem bankaların piyasaya ne kadar kredi sunacağını belirleyen bir "fren" veya "gaz" pedalı gibi çalışır.
