Uzayda düzen aslında düşündüğümüz kadar basit değil. Gezegenler yıldızların, uydular ise gezegenlerin etrafında dolanıyor. Peki bu zincir daha da uzayabilir mi? Yani bir uydunun etrafında başka bir uydu, yani altuydu olabilir mi? Bilim insanları bu sorunun peşine düşmüş durumda ve ortaya çıkan sonuçlar konunun göründüğünden çok daha hassas bir dengeye bağlı olduğunu gösteriyor.
Altuydu Nedir ve Mümkün mü?
Gezegenler yıldızların etrafında, uydular ise gezegenlerin çevresinde hareket ediyor. Teoride bakıldığında bir uydunun da kendi etrafında küçük bir uyduya sahip olması mümkün görünüyor. Ancak burada önemli bir detay var. Altuydular yalnızca bağlı oldukları uydunun çekimiyle hareket etmiyor. Aynı zamanda o uydunun bağlı olduğu gezegenin kütleçekiminden de etkileniyor. Bu durum, sistemin dengesini bozabiliyor ve yörüngeleri kararsız hale getirebiliyor.
Kararlı Yörünge İçin Zor Şartlar
Prof. Dr. Juna Kollmeier ve Prof. Dr. Sean Raymond öncülüğünde yapılan araştırmalar, altuyduların hangi koşullarda kararlı kalabileceğini inceliyor.
Monthly Notices of the Royal Society’de yayımlanan çalışmaya göre, ancak gezegeninden uzak ve kütlesi büyük olan uydular altuyduya sahip olabilir. Yani hem büyük olacak hem de gezegene çok yakın olmayacak. Bu da altuyduları oldukça nadir hale getiriyor.
Güneş Sistemi ve Ötegezegenlerde Durum
Güneş Sistemi’ne bakıldığında altuyduya sahip olabilecek bazı adaylar var. Jüpiter’in uydusu Callisto Satürn’ün Titan ve Iapetus uyduları ile Dünya’nın Ay’ı bu listeye giriyor.
Ancak bugüne kadar bu uyduların hiçbirinin etrafında altuydu tespit edilmiş değil. Öte yandan Kepler 1625b adlı Jüpiter büyüklüğündeki ötegezegenin etrafında dolanan bir öteuydunun, altuydu barındırabilecek yapıda olduğu düşünülüyor. Buna rağmen bu tür küçük gökcisimlerini tespit etmek hala oldukça zor.
