Sabah içilen bir fincan kahvenin fiyatının arkasında yalnızca üretim maliyetleri ve hava koşulları bulunmuyor. Küresel piyasalarda doların değerindeki değişim de kahve fiyatlarını etkileyen önemli unsurlar arasında yer alıyor. Uluslararası kahve ticaretinin büyük ölçüde dolar üzerinden yapılması, döviz kurlarını hem üreticiler hem de ithalatçılar açısından önemli hale getiriyor.
Doların diğer para birimleri karşısında güçlenmesi, kahve ithal eden ülkelerin aynı miktarda ürün için daha fazla yerel para ödemesine neden olabiliyor. Bu durum talebi sınırlayarak uluslararası fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabiliyor.
Doların Yükselmesi Kahve Üreticisini Nasıl Etkiliyor?
Doların değer kazanması üretici ülkelerde farklı bir etki yaratabiliyor. Örneğin Brezilyalı bir üretici kahvesini 100 dolara sattığında, doların Brezilya reali karşısında yükselmesi aynı satıştan daha fazla yerel para elde etmesini sağlayabiliyor.
Üreticinin gelirini artırabilen bu durum, ihracat ve satış iştahını destekleyerek piyasaya daha fazla kahve sunulmasına yol açabiliyor. Arzın artması ise diğer koşulların da etkisiyle fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabiliyor.
13 Kasım Cuma günkü son işlem verilerine göre Aralık vadeli Arabica kahve kontratı yüzde 0,55, Ocak vadeli Robusta kontratı ise yüzde 0,34 geriledi. Brezilya'nın ekim ayında 5,33 milyon çuval kahve ihraç ederek aylık ihracat rekoru kırması da küresel arz görünümünde öne çıkan gelişmeler arasında yer aldı.
Kahve fiyatlarını destekleyen unsurlar arasında borsa tarafından sertifikalandırılmış Arabica stoklarının düşük seviyelerde bulunması da yer aldı. Buna karşılık Brezilya’dan borsa depolarına ulaşan kahve miktarının artması fiyatlardaki yükselişleri sınırladı.
Kahve Fiyatlarında Dolar Tek Belirleyici Değil
Doların değer kaybetmesi hâlinde ise üretici ülkelerde ihracat gelirlerinin yerel para karşılığı azalabilir. Bu durum üreticilerin satış kararlarını etkileyerek piyasaya sunulan ürün miktarı üzerinde belirleyici olabilir. Ancak doların hareketi tek başına kahve fiyatlarının yönünü belirlemiyor. Brezilya ve Vietnam gibi önemli üretici ülkelerdeki hasat miktarı, kuraklık, don olayları ve küresel stoklar da fiyatları etkiliyor.
Türkiye’de tTürkiye’deüketicinin ödediği kahve fiyatında ise uluslararası emtia fiyatları ve dolar/TL kuru kadar ithalat giderleri, nakliye, işçilik ve işletme maliyetleri de önem taşıyor. Özellikle kafe ve restoranlarda kira, personel giderleri, enerji maliyetleri ve işletmenin bulunduğu bölge fiyatların farklılaşmasına neden olabiliyor. Bu nedenle aynı şehirde, hatta aynı semtte bulunan işletmelerde bile bir fincan kahvenin fiyatı değişebiliyor.
Önümüzdeki dönemde kahve fiyatlarının seyrinde doların hareketi, küresel arz-talep dengesi ve üretici ülkelerdeki gelişmeler etkili olmaya devam edecek. Ancak bu gelişmelerin tüketiciye ne ölçüde yansıyacağı üzerinde ülkelerin iktisadi şartları ve işletmelerin maliyet yapısının da belirleyici olduğu dikkatlerden kaçmamalı.
