Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni düzenleme, deprem bölgesindeki yerinde dönüşüm projelerinde önemli değişiklikleri beraberinde getirdi. Hibe ve kredi desteklerinin haczedilememesi güvence altına alınırken Hazine taşınmazlarının hak sahiplerine yüzde 10 peşinat ve 5 yıl faizsiz taksitle satılabilmesine imkan tanındı. Düzenlemeyle birlikte cayma ve iade süreçlerine ilişkin yeni kurallar da devreye girdi.
Yerinde Dönüşüm Desteklerine Yeni Güvence
'TAPU Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun' kapsamında, 7452 Sayılı Kanun’un Ek 1’inci maddesinde değişikliğe gidildi. Özellikle 6, 7 ve 9’uncu fıkralarda yapılan düzenlemeler ile yeni eklenen 10’uncu fıkra dikkat çekti.
Yapılan değişikliklerle, 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen hak sahiplerine verilen hibe ve kredilerin haczedilememesi, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz uygulanamaması hüküm altına alındı. Böylece depremzedelere sağlanan mali desteklerin korunması amaçlandı.
Düzenleme yalnızca devlet eliyle AFAD ve Bakanlık tarafından inşa edilen konut ve iş yerlerini değil, Yerinde Dönüşüm Projesi kapsamında hibe ve kredi desteğiyle yapılan konut, iş yeri ve samanlıkları da kapsıyor. Bu yapıların bulunduğu taşınmazların hak sahiplerine satış süreçlerinin hukuki çerçevesi de netleştirildi.
Hibe ve Krediler Artık Kentsel Dönüşüm Başkanlığı Bünyesinde
Yeni düzenlemeyle birlikte hibe ve kredi ödeneklerinin tahsis yetkisi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’na devredildi.
Kanun kapsamında verilen destekler için haciz, temlik, takas, rehin ve ihtiyati tedbir yasağı getirildi. Böylece hem hak sahiplerinin mağduriyet yaşamaması hem de dönüşüm sürecinin daha güvenli şekilde ilerlemesi hedeflendi.
Yüzde 10 Peşinatla Faizsiz Ödeme İmkanı
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın açıklamasına göre, hibe ve kredi destekleriyle yapılaşma yapılan Hazine taşınmazlarının hak sahiplerine avantajlı koşullarla satılabilmesinin önü açıldı. Buna göre üzerinde konut, iş yeri ve ahırlı konut bulunan ve yüz ölçümü bin metrekareyi aşmayan Hazine taşınmazları, Hazine tarafından bedelsiz şekilde Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’na devredilecek.
Başkanlık ise bu taşınmazların satışını rayiç bedelin yarısı üzerinden gerçekleştirebilecek. Satışlar peşin yapılabileceği gibi, yüzde 10 peşinat ve 5 yıla kadar faizsiz taksit seçeneğiyle de uygulanabilecek. Elde edilen gelirler ise Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı’na aktarılacak.
Düzenleme sayesinde mera, Hazine ve tespit harici alanlarda kendi imkanlarıyla yapı inşa eden afetzedelere, kullandıkları taşınmazları uygun şartlarla satın alma imkanı sağlanmış olacak. Aynı zamanda verilen kredilerin geri dönüşü için de hukuki güvence oluşturulacak.
Teslim Alınan Konutlarda İade Dönemi Kapanıyor
Yeni düzenleme kapsamında devlet eliyle yapılan konutlarda anahtar teslimi gerçekleştirildikten sonra cayma ve iade talepleri kabul edilmeyecek. Böylece hak sahiplerinin teslim aldığı bağımsız bölümleri daha sonra kamu stokuna ikinci el olarak geri bırakmasının önüne geçilecek.
Öte yandan teslim alınmayan bağımsız bölümlerin Hazine’den Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’na bedelsiz devri de mümkün hale getirildi. Başkanlık bu taşınmazları rayiç bedel üzerinden satışa çıkarabilecek.
Söz konusu satışlar, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerinden istisna tutulacak. Satışlardan elde edilen gelirler yine Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı’na aktarılacak. Teslim alınmayan bağımsız bölümlerin, alternatif olarak 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamındaki dönüşüm projelerinde değerlendirilmesi de mümkün olacak.
Yerinde Dönüşüm Uygulamasının Kapsamı Netleşti
Kanuna eklenen 10’uncu fıkra ile birlikte Ek 1’inci madde hükümlerinin hangi yapılar için geçerli olduğu da açık biçimde belirlendi.
Buna göre düzenleme yalnızca altıncı fıkra kapsamında hibe ve kredi desteği sağlanan yapılar için uygulanacak. Ancak istisnai olarak, 7269 sayılı Kanun kapsamında hak sahiplerine teslim edilmek üzere Bakanlık tarafından üretilen yapılarda 9’uncu fıkradaki ilgili hükümler uygulanmaya devam edecek.
Bakan Kurum’dan Açıklama
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda düzenlemeye ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Torba kanununla hayata geçirdiğimiz düzenlemelerden biri de deprem bölgesinde yerinde dönüşümle inşa edilen yapılarla ilgili. Yerinde dönüşüm kapsamında inşa edilen yapılarda hibe ve kredi desteklerini güvence altına aldık. Hazine taşınmazlarında yüzde 10 peşin, 5 yıl faizsiz taksit imkanı getirdik. Kamu kaynaklarını korumak amacıyla da cayma ve iade uygulamalarına son verdik. Hayırlı olsun."
