Sanayi tesislerinden evde kullandığımız teknolojik aletlere kadar geniş bir kullanım alanı bulunan elektrik motorları, ilk çalıştırılma anlarında nominal çalışma akımlarının birkaç katı kadar yüksek bir güce gerek duymaktadır. Mühendisler demaraj akımı veya kalkış akımı şeklinde adlandırılan bu ani yüklenmenin elektromanyetik indüksiyon kuralları ve motorun fiziksel yapısından meydana geldiğini ifade etmektedir. Motor rotorunun durağan halden dönme hareketine geçmesi sırasında oluşan bu durum, şebeke üzerinde geçici gerilim dalgalanmalarına neden olmaktadır.
Zıt Elektromotor Kuvvet Akım Seviyesini Nasıl Etkiler?
Bir elektrik motoru çalışırken sargılarda dönme hareketine dayalı olarak şebeke gerilimine karşı koyan zıt bir elektromotor kuvvet ortaya çıkmaktadır. Motor henüz çalışmaz haldeyken rotor dönmediği için sistemde zıt elektromotor kuvvet sıfır değerini taşır. Mühendisler, kalkış sırasında uygulanan gerilime karşı koyacak bir iç direnç mekanizması olmadığını ve akımı sadece sargıların düşük bakır direncinin sınırladığını belirtmektedir. Bu durum, motor ilk harekete geçtiği saliseler içinde devreden muazzam miktarda akım çekilmesine yol açar.
Rotor dönmeye başlayıp nominal hızına doğru ilerledikçe sargılarda meydana gelen zıt elektromotor kuvvet de hızla artar. Oluşan bu karşıt kuvvet, şebekeden çekilen net gerilimi azaltarak akımın güvenli çalışma seviyelerine düşmesini sağlar. Elektrik uzmanları, motor tam devrine eriştiğinde akımın kararlı bir dengeye çıktığını ve enerji tüketiminin normale döndüğünü aktarmaktadır. Süreç sırasında şebekenin zarar almaması için büyük güçlü motorlarda yumuşak başlatıcı ya da sürücü sistemleri kullanılmaktadır.
