Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne birleştiren ve dünya petrol trafiğinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçiş alanı olan Hürmüz Boğazı, bölgede etkisini gösteren askeri gerilimle beraber küresel ekonominin odağı haline gelmiştir. İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun ticari geçişlere ilişkin fiili engellemelerinin ardından boğazdaki trafik yüzde 70 oranında azalırken, ham petrol fiyatlarında yüzde 10’luk ani yükseliş gözlemlendi.
Küresel enerji arz güvenliğinin en önemli noktalarından biri olan 33 kilometre genişliğindeki Hürmüz Boğazı, son dönemde meydana gelen askeri hareketlilikle beraber stratejik kilit rolünü tekrar kanıtladı. ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) ve Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verileri, günlük 20 milyon varilden fazla ham petrolün geçtiği bu hattın, dünya sıvı petrol tüketiminin beşte birini karşıladığını belirtmektedir.
Enerji Arzında "Katar" ve "Asya" Faktörü
Boğaz, ham petrolün yanı sıra, küresel sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ticaretinin de merkezinde bulunmaktadır. Dünya genelindeki LNG akışının yüzde 20’si bu güzergah üzerinden aktarılırken, Katar kaynaklı doğalgazın Asya’ya aktarılması konusunda tek seçenek bu rota olarak dikkat çekmektedir. EIA verileri, Hürmüz’den geçen enerji kaynaklarının yüzde 80’inin Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi sanayi devlerine gittiğini ifade etmektedir.
Piyasalardaki Şok Dalgalanmaların Nedeni
Bölgede artış gösteren gerilimin ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun radyo yayınlarıyla gemilere geçiş izninin kaldırıldığını belirtmesi, küresel deniz trafiğinde kaosa sebep oldu. MarineTraffic verileri, boğazdaki trafiğin yüzde 40-70 oranında düştüğünü ve yaklaşık 250 tankerin açık sularda beklediğini göstermektedir.
Resmi bir "tam kapanma" ilanı yapılmamasına karşın, Umman açıklarında bir petrol tankerinin vurulması güvenlik problemlerini zirveye taşımıştır. Uluslararası sigorta şirketlerinin poliçe iptalleri ve prim artışlarının ardından ham petrol fiyatları kısa zaman içerisinde yüzde 10 değer kazanmıştır.
Suudi Arabistan, Irak, BAE, Kuveyt ve İran’ın yanı sıra LNG devi Katar’ın ihracat kapasitesi bu boğaza endeksli durumdadır. ABD ve Avrupa ülkeleri Körfez petrolüne bağımlılıklarını düşürse de, boğazda meydana gelebilecek uzun süreli tıkanıklığın küresel enflasyonu ve enerji masraflarını tetiklemesinden endişe edilmektedir.
