Dijital bankacılığın hız kazanmasıyla beraber, para transferleri günlük hayatın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Bu işlemlerin güvenli ve hatasız biçimde gerçekleştirilmesi için en temel sistemlerden biri IBAN’dır. Hemen herkes tarafından yaygın bir biçimde kullanılan IBAN numaraları, rastgele oluşturulmuş rakamlardan öte, uluslararası standartlara dayalı belli kurallar etrafından belirlenmektedir.
Bankacılık sektöründe özellikle internet teknolojilerinin gelişim göstermesiyle beraber, işlem hacminde önemli ölçüde artış yaşanmıştır. Para transferleri, bireysel ve ticari müşteriler yönünden bankaların kullanılması belirleyici bir unsur durumuna gelmiştir. Bu gereksinime cevap olarak tasarlanan IBAN sistemi, işlemlerde hata riskini en aza indirmeyi ve uluslararası uyumu sağlamayı hedeflemektedir.
IBAN Nedir?
IBAN, “International Bank Account Number” ifadesinin kısaltması olup, Türkçede Uluslararası Banka Hesap Numarası şeklinde adlandırılmaktadır. İlk olarak Avrupa Birliği ülkelerinde kullanılan bu sistem, zaman içerisinde birçok ülkeye yayılmıştır.
Türkiye’de resmi olarak 1 Eylül 2005 yılında başlayan IBAN kullanımı, 2010 yılında ise yasal zorunluluk haline getirilmiştir. IBAN günümüzde ise hem yurt içi hem de yurt dışı para transferlerinde standart yöntem olarak kabul edilmektedir.
IBAN Numarası Nasıl Oluşturulur?
IBAN, ISO tarafından onaylanmış ve Avrupa Bankacılık Standartları Komitesi tarafından geliştirilen uluslararası bir standart bir uygulamadır.
Her ülke, kendi IBAN formatını belirlerken, toplam uzunluğun en fazla 34 alfanümerik karakterden oluşmasına dikkat etmektedir.
Türkiye’de kullanıma sunulan IBAN numarası 26 karakterden oluşur ve şu bölümlerden meydana gelir:
İlk iki karakter: Ülke kodu (TR)
Üçüncü ve dördüncü karakterler: Kontrol basamakları
Beşinci ile dokuzuncu karakterler: Banka kodu
Onuncu karakter: Rezerv alanı
Son on altı karakter: Müşteriye ait hesap numarası
IBAN Doğruluğu Nasıl Kontrol Edilir?
IBAN numaralarının geçerliliği, ISO 7064 Mod 97-10 algoritması aracılığıyla kontrol edilmektedir. Bu yöntem ile bir IBAN’ın doğru olup olmadığı basit bir matematiksel işlemle anlaşılabilir.
Kontrol aşamasında, IBAN’da yer alan harfler sayısal karşılıklarına dönüştürülür ve oluşturulan sayı 97’ye bölünür. Bölme işleminin sonucu 1 ise IBAN geçerli olarak kabul edilir. Söz konusu bu sistem, yanlış hesap numarasına para gönderilmesini engelleyerek, müşteri ve bankalar için ek maliyetlerin ortaya çıkmasının önüne geçer.
IBAN Sisteminin Sağladığı Avantajlar Nelerdir?
IBAN sistemi, para transferlerinde kolaylık ve güvenlik sağlamaktadır. Standart yapısı ile işlem hatalarını en aza indirerek, transfer sürelerini kısaltır ve böylelikle uluslararası bankacılık işlemlerinde uyum oluşturur.
Özellikle Avrupa Ekonomik Alanı ülkelerinde IBAN sisteminin kullanımı zorunlu olup, böylelikle sınır ötesi işlemler daha kolay bir biçimde çözüme kavuşmaktadır.
