İnsanlık tarihi süresince meydana gelen olaylar, yıkımlarının yanı sıra, bıraktıkları ses şiddetleriyle de kayıtlara geçmiştir. İnsanların maruz kaldıkları en yüksek sesin ne olduğunu kesin olarak tespit etmek mümkün olmasa da bilimsel çalışmalarla bu soruya yakın yanıtlara ulaşmak kolay hale gelmiştir. Doğal afetlerden nükleer patlamalara kadar karşılaşılan olaylar, insanlık tarihindeki en yüksek seslerin meydana gelmesine neden olmuştur.
Sesin Şiddeti Nasıl Ölçülür?
Ses şiddetini ölçmek için desibel (dB) kullanılır. insan kulağının duyabildiği en düşük ses seviyesi ortalama 0 dB olarak kabul edilir. Desibel ölçeği logaritmik olup, her 10 dB’lik artış, sesin fiziksel yoğunluğunun 10 kat artmasını ifade eder.
Ortalama 20 dB şiddetindeki bir ses, yaprakların sakince hışırtısına benzer bir seviyeye karşılık gelir. Buzdolapları yaklaşık 50 dB, normal konuşmalar ise 60 dB seviyelerindedir. Yoğun bir araç trafiğinde bu değer 80 dB’ye kadar yükselebilir. Konuşma sesi ile yoğun trafik arasındaki 20 dB’lik fark, ses şiddetindeki yoğunluğun ne denli büyük olduğunu ifade eder.
İnsan Kulağı Yüksek Sesleri Nasıl Algılar?
İnsan kulağı çoğunlukla 20–20.000 Hertz aralığındaki sesleri algılar. Fiziksel olarak ses yoğunluğu hızlı biçimde artsa da, insan beyni bu artışı sınırlı şekilde algılar. Bu sebeple yüksek sesler gerçekte olduğundan daha az zararlı algılanabilir. Bunun yanı sıra, 100 dB düzeyindeki bir araç sesi ya da ortalama 120 dB’lik bir gök gürültüsü, kulaktaki hassas yapılarda ciddi tahribatlara sebep olabilir.
Konsere Başlayan İddia
1970’li yıllarla birlikte birçok rock grubu, dünyanın en yüksek sesli konserini verme iddiasıyla dikkat çekmiştir. Deep Purple isimli grup, bu unvanı uzun süre boyunca elinde tutarken, 1976 yılında The Who, Londra’daki The Valley Stadyumu’nda vermiş olduğu konserde 32 metre mesafeden ölçülen 126 dB ile rekora imza atmıştır.
Uzay Araştırmalarında Gürültü Sınırları Zorlanıyor
Uzaya çıkabilmek için saniyede 11,1 kilometre düzeyinde bir kaçış hızına erişmek gerekir. Bu ise oldukça güçlü roketlerin kullanılması anlamına gelir. Hollanda’daki Avrupa Uzay Araştırma ve Teknoloji Merkezi’nde yer alan LEAF akustik test tesisi, uzay araçlarını bu aşırı gürültü şartlarına karşı test etmektedir. Bu tesiste oluşturulan ses düzeyi, 154 dB’ye kadar ulaşmıştır.
Tarihin En Gürültülü Uçağı
Jet motorları çoğunlukla gürültülü olmalarıyla bilinse de, şu ana kadar ölçülmüş en şiddetli pervane gücü uçaktan elde edilmiştir. ABD Hava Kuvvetleri için tasarlanan XF-84H Thunderscreech, süpersonik hızda dönen pervaneleri ile sürekli sonik patlamalara neden oluyordu. Ortalama 200 dB’lik ses seviyesi, Saturn V roketinin kalkış gürültüsüne yakındı.
Nükleer Patlamalar Sesin Sınırlarını Aştı
insanlık tarihinde kayda geçen en yüksek seslerden biri, 1961 yılında Sovyetler Birliği tarafından test edilen Tsar Bomba adlı hidrojen bombasıyla meydana gelmiştir. Ortalama 50 megaton TNT gücündeki patlama, şu ana kadar yaşanmış en şiddetli patlamalardan binlerce kat daha güçlüydü. Patlama esnasında oluşan 224 dB’lik akustik şok dalgası, bir sesten ziyade yıkıcı bir basınç dalgasıydı.
Doğanın Ürettiği En Yüksek Ses
27 Ağustos 1883’te gerçekleşen Krakatoa Yanardağı patlaması, insanlık tarihinin kaydedilmiş en yüksek doğal seslerinden birine neden olmuştur. Patlamanın sesi ortalama 4 bin 800 kilometre uzaklıktan duyulabilmiştir. Patlama bölgesine yakın yerlerde ise ses seviyesinin 300 dB’ye ulaştığı ifade edilmiştir.
Tunguska Olayı: Gizemli Patlama
30 Haziran 1908’de Sibirya’nın Tunguska bölgesinde oluşan gizemli bir patlama, Krakatoa’dan bile daha yüksek bir ses üretmiştir.
Bilim insanları bu olayın, ortalama 40 metre çapındaki bir asteroidin atmosferde parçalanmasıyla gerçekleştiğini belirtmiştir. Patlama esnasındaki ses şiddetinin ise 300 dB’nin üzerinde olduğu tahmin edilmektedir.
