Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) Mısır ve Peru'nun da ilk kez dahil edilmesiyle 56 ülkeyi kapsayan "Tarımsal Politikaların İzlenmesi ve Değerlendirilmesi" raporu yayımlandı. Raporda, tarım sektörünün ekonomik etkileri giderek derinleşen küresel şoklar altında faaliyet gösterdiği vurgulanırken, kamu desteklerinin üretici, tüketici ve piyasa dengeleri üzerindeki etkileri analiz edildi.
Küresel tarım sektörüne aktarılan toplam kaynağın 2025 yılında 950 milyar doların üzerine çıkarak rekor kırdığı belirtilen raporda, tarımsal desteklerin üretim değerine oranının da 2023'teki yüzde 17,6 seviyesinden 2025'te yüzde 19,1'e yükseldiği kaydedildi. Böylece desteklerin üretime oranında uzun yıllardır süregelen düşüş eğilimi tersine döndü.
Gelişmekte Olan Ülkelerde Fiyat Destekleri, OECD'de Afet Ödemeleri Öne Çıktı
Raporda, 2023-2025 döneminde incelenen ülkelerde bireysel çiftçilere sağlanan desteklerin yıllık ortalamasının 661 milyar dolar olduğu ancak ülkeler arasındaki dağılımda önemli farklılıklar bulunduğu aktarıldı.
Gelişmekte olan ekonomilerin destek artışlarının temelinde piyasa fiyatı destekleri yer aldı. Yurt içi fiyatları dünya fiyatlarına kıyasla yapay olarak artıran veya azaltan bu politikaların, tarımsal üretim sistemlerinin esnekliğini azaltarak sektörün şoklara uyum kapasitesini zayıflatabildiği ifade edildi. OECD ülkelerinde ise doğal afetler nedeniyle sağlanan yüksek tutarlı olağanüstü yardımları da kapsayan doğrudan bütçe ödemeleri ön plana çıktı.
Birçok ülkede uygulanan politikaların bazı tarım ürünlerinin yurt içi fiyatlarını uluslararası fiyatların üzerine çıkardığına dikkat çekilen raporda, bu durumun tüketicilerin satın alma gücünü doğrudan azalttığı vurgulandı. Ayrıca 2023-2025 dönemindeki toplam desteklerin yaklaşık yarısının, üretim ve ticaret üzerinde bozucu etki yaratma potansiyeli yüksek yöntemlerden oluştuğu belirtildi.
Hürmüz Boğazı ve İklim Afetleri Piyasalar Üzerinde İlave Baskı Oluşturdu
Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının tarımsal girdiler ve dolaylı olarak tarım ürünleri piyasaları üzerinde ilave baskı yarattığı bildirildi. Ayrıca 2025-2026 döneminde aşırı hava olayları ve doğal afetlere karşı ülkeler genelinde 30'dan fazla acil politika müdahalesi tespit edildi.
Tarımsal desteklerin çevresel hedeflerle bağının sınırlı kaldığı belirtilerek, piyasalarda bozulmaya yol açan üretim ve fiyat bağlantılı uygulamalar yerine inovasyon, bilgi sistemleri, tarımsal altyapı, risk yönetimi ve ölçülebilir çevresel sonuçlara odaklanan uzun vadeli politikalara geçilmesi önerildi.
