Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı verilerine göre mobil şebeke altyapısında yerlilik oranları hedefleri aşarken telekomünikasyon sektöründe yeni takvim tescillendi.
Dijital Şebekelerde Hedeflenen Seviyeler Geride Kaldı
Haberleşme sektöründe milli üretimi teşvik etmek amacıyla uygulanan sıkı denetimler ve uzun vadeli planlamalar meyvelerini vermeye devam etti. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu 2025 Yılı Faaliyet Raporu'ndan yaptığı derlemeye göre, telekomünikasyon sektöründe yerli ve milli üretimi destekleme hedefi 4,5G ve 5G'de de devam ediyor.
Bu kapsamda 1 Nisan 2016'da geçilen 4,5G'de işletmecilere şebeke ve haberleşme hizmetlerine ilişkin yatırımlarda, ilk 4 yıl en az yüzde 30, ikinci 4 yıl en az yüzde 40 ve üçüncü 4 yıl en az yüzde 45 yerli malı belgeli ürün kullanma yükümlülüğü getirildi. Yapılan çalışmalarla 2016'da yüzde 1'ler seviyesinde olan yerlilik oranı, geçen yıl sonu itibarıyla yaklaşık yüzde 51'i buldu. Böylece 2028'de yüzde 45 yerlilik oranına ulaşma hedefi geçen yıl sonu itibarıyla geçilmiş oldu.
Yeni Nesil Teknolojide Çıta Daha Yukarı Taşındı
4,5G'de elde edilen deneyimle 5G'de yerlilik hedefi daha da artırıldı. Bu kapsamda, 1 Nisan 2026 itibarıyla geçilen 5G'de ilk yıl en az yüzde 50 yerlilik hedefi konuldu. Proje kapsamında ikinci yıl en az yüzde 55, üçüncü ve devam eden yıllarda en az yüzde 60 yerlilik sağlanması amaçlandı. 5G yetkilendirmesiyle getirilen yükümlülükler, 30 Nisan 2029'a kadar devam edecek. İşletmeciler, bu tarihe kadar kuracağı 5G mobil özel şebekelerde radyo ünitesi yazılımından temel radyo ünitesine, çekirdek şebekeden transmisyon şebekesine kadar yatırımlarda teçhizatlarını "Milli Haberleşme Ürünü" tanımına uygun ürünlerden sağlayacak.
Küçük ve Orta Ölçekli Üreticilere Büyük Destek
Milli teknoloji hamlesinin sadece ana yüklenicilerle sınırlı kalmaması ve yerli sanayi tabanına yayılması için KOBİ niteliğindeki işletmeler sürece dahil edildi. 4,5G'de yatırımcıların şebekeye ve haberleşme hizmetlerine ilişkin yatırımlarının en az yüzde 10'unu KOBİ'lerin Türkiye'de ürettiği ürünlerden karşılama yükümlülüğü konulmuştu. 5G'de ise hizmet ve altyapılara ilişkin yatırımların en az yüzde 15'ini bu işletmelerden karşılama kuralı getirildi. Böylece haberleşme teknolojilerinde yerli üretimin kamu ve özel sektörle geliştirilmesi hedeflendi.
Bu çalışmalar kapsamında BTK'nin içinde bulunduğu koordinasyon toplantıları, proje çalıştayları, odak grup toplantıları gerçekleştiriliyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile BTK'nin desteğiyle kurulan Haberleşme Teknolojileri Kümelenmesince geliştirilen ve "Uçtan Uca Yerli ve Milli 5G Haberleşme Şebekesi Projesi" kapsamında prototipleri üretilen ürünlerin geliştirme süreçleri de devam ediyor.
Mevcut yasal yükümlülükler ve teknolojik inovasyon faaliyetleri, Türkiye'nin dijital haberleşme pazarında yerlilik oranlarını artırarak KOBİ odaklı ve sürdürülebilir bir sanayi ekosistemi kurma yolunda ilerlediğini tescilledi.
