Otomotiv sanayisi üretim adetlerinde gerileme yaşanmasına rağmen, yılın ilk dört ayında ülkeye 13 milyar dolardan fazla döviz girdisi sağlamayı başardı.
Otomotiv İmalat Hatları Adet Bazlı Geriledi
Otomotiv Sanayii Derneği tarafından açıklanan ocak-nisan dönemine ait veriler, üretim tarafında bir miktar kan kaybı yaşandığını ortaya koydu.
Sektörün toplam üretimi, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 3 oranında azalarak 448 bin 428 adet seviyesinde gerçekleşti. En belirgin düşüş ise binek otomobil grubunda gözlemlendi. Otomobil imalatı yüzde 15 gibi ciddi bir gerilemeyle 250 bin 276 adede indi. Tarım sektörünün en önemli unsurlarından biri olan traktör üretimi de dahil edildiğinde, banttan indirilen toplam araç sayısı 455 bin 526 olarak kayıtlara geçti.
Ticari Araç Gruplarında Üretim Patlaması
Binek otomobillerdeki düşüşün aksine, yük ve yolcu taşımacılığına yönelik ticari araç segmentinde güçlü bir üretim ivmesi yakalandı. Yılın ilk dört ayında ticari araç grubunun genel üretimi geçen seneye kıyasla yüzde 17 oranında artış gösterdi. Detaylara bakıldığında, otobüs ve kamyon gibi ağır ticari araç üretiminde yüzde 20, minibüs ve kamyonet gibi hafif ticari araç üretiminde ise yüzde 17'lik bir genişleme kaydedildi.
Fabrikaların Kapasite Kullanım Oranları Şekillendi
Üretim verileriyle doğrudan bağlantılı olan fabrikalardaki kapasite kullanım oranı, yılın ilk dört aylık periyodunda ortalama yüzde 63 seviyesinde kaldı. Araç sınıflarına göre yapılan incelemede, otomobil ve hafif ticari araçları kapsayan hafif araç segmentinde kapasite kullanımı yüzde 64 oldu. Ağır vasıta tarafında ise kamyon üreticileri yüzde 59, otobüs ve midibüs üreticileri yüzde 70 kapasiteyle çalıştı. En düşük performans ise yüzde 28'lik kapasite kullanım oranıyla traktör üretim hatlarında görüldü.
İhracat Adetleri Düşerken Gelir Katlandı
Dış ticaret dengesinde oldukça ilginç bir tezatlık göze çarptı. Nisan sonu itibarıyla otomotiv ihracatı adet bazında yüzde 9 azalarak 300 bin 718 adede geriledi. Bu dönemde otomobil ihracatı adet bazında yüzde 27 düşerken, ticari araç dış satımı yüzde 15, traktör ihracatı ise yüzde 19 artarak 4 bin 66 adet oldu. Ancak Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre, toplam otomotiv ihracatı 2026 yılı ocak-nisan döneminde yüzde 18'lik pay ile sektörel ihracat sıralamasında ilk sıradaki yerini korudu. Söz konusu dönemde toplam otomotiv ihracatı 2025'in aynı dönemine kıyasla yüzde 9 artarak 13,8 milyar dolara ulaştı.
Tedarik Sanayisinden İhracata Güçlü Destek
Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği tarafından sağlanan detaylar, döviz cinsinden kazancın artış nedenlerini daha net ortaya koydu. Binek otomobillerin dolar bazındaki ihracat geliri yüzde 3 azalarak 3,5 milyar dolara gerilese de diğer alanlardaki yükseliş bu açığı fazlasıyla kapattı. Aynı dönemde, ana sanayi ihracatı dolar bazında yüzde 8 oranında artarken, parça ve bileşen üretimini kapsayan tedarik sanayi ihracatı da yüzde 7'lik bir büyüme gerçekleştirdi. Bu sayede toplam gelirin 13,8 milyar dolara ulaşmasında anahtar rol oynadı.
İç Pazarda Daralma ve Yerli Araç Tercihleri
Yılın ilk dört ayında Türkiye iç pazarında da bir miktar yavaşlama eğilimi baş gösterdi. Toplam araç pazarı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 3 oranında azalarak 382 bin 124 adet düzeyine çekildi. Sadece binek otomobil satışları ele alındığında ise pazarın yüzde 6 düşüşle 290 bin 870 adede geriledi. Ticari araç pazarında toplamda yüzde 6, hafif ticaride yüzde 9 büyüme olurken, ağır ticari pazarında yüzde 6 küçülme yaşandı. Satış rakamları içindeki yerlilik oranlarına bakıldığında, vatandaşların satın aldığı her 100 otomobilden 35'inin, her 100 hafif ticari aracın ise 24'ünün yerli üretim olduğu anlaşıldı.
Mali girdilerdeki artış ile adet bazındaki düşüş arasındaki denge, Türkiye otomotiv sanayisinin birim değer bazında daha nitelikli bir ihracat yapısına büründüğünü gösteriyor.
