Amazon, Meta, UPS ve Nike gibi ABD’nin küresel devleri 'verimlilik' için düğmeye bastı.
Yapay zeka ve otomasyona geçiş sürecinde yönetim katmanlarını azaltan şirketler, 15 yılın en büyük istihdam daralmasına imza atarak beyaz yaka döneminde yeni bir sayfa açtı.
15 Yılın Zirvesi: Yüzde 118’lik Şok Artış
Challenger, Gray & Christmas raporuna göre, Ocak ayında ABD merkezli şirketlerin duyurduğu işten çıkarma sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 118 artarak 108 bin 435’e fırladı.
Bu rakam, küresel finans krizinin etkilerinin hissedildiği 2009’dan bu yana kaydedilen en yüksek Ocak ayı verisi olarak kayıtlara geçti.
Hedef Yapay Zekaya Geçmek
Küresel şirketlerde işten çıkarmaların ana gerekçesi "zarar etmek" olarak açıklanmadı.
Dev şirketlerin, kaynak ve harcamalarını Yapay Zeka (AI) projelerine yönlendirmek istemesi nedeniyle bu işten çıkarmalara gittiği belirtildi.
Bu şirketlerin başında gelen Amazon, kurumsal yapısını sadeleştirme kararı çerçevesinde 16 bin çalışanını daha işten çıkarıyor. Şirket, bürokrasiyi azaltıp bireysel sorumlulukları artırmayı hedefliyor.
Meta ise Metaverse ve Reality Labs birimindeki bütçesini kısarak, kaynaklarını yapay zeka destekli cihazlara yönlendiriyor. Bu kapsamda birimlerdeki personel sayısında yüzde 10’luk bir kesintiye gidiyor.
HP & Pinterest şirketleri de yapay zeka odaklı ekipler kurmak ve verimliliği artırmak için toplamda binlerce çalışanla yollarını ayırıyor.
Lojistik ve Sanayide Otomasyon Dönemi
Sadece yazılım dünyası değil, fiziksel iş gücünün yoğun olduğu sektörler de "robotik" dönüşümün kurbanı oluyor.
Bu kapsamda UPS (United Parcel Service), bu yılın en büyük şoklarından birine imza atarak 30 bin kişiyi işten çıkaracağını duyurdu.
Şirket, tüm ağ genelinde otomasyon uygulayarak maliyetleri kalıcı olarak düşürmeyi planlıyor.
Kar marjını artırmak için "otomasyonu hızlandırma" stratejisini seçen spor ayakkabı, giyim ve ekipman devi Nike da dağıtım merkezlerindeki ekiplerini küçültüyor.
Kimya devi Dow Inc ise yaklaşık 4 bin 500 kişiyi işten çıkarırken iş süreçlerini tamamen yapay zeka ile iyileştireceğini açıkladı.
ABD'nin en büyük et şirketi Tyson Foods, Nebraska eyaletinin Lexington şehrinde yaklaşık 3 bin 200 çalışanı bulunan sığır eti fabrikasını kapatacağını daha önce duyurmuştu.
Finans ve Perakendede "Beyaz Yaka" Daralması
Yapay zeka kaynaklı işten çıkarmalar en çok ofisler, yönetim merkezleri, AR-GE departmanları veya teknoloji üslerindeki “beyaz yaka” (takım elbise ve beyaz gömlek ile özdeşleştiği için) çalışanlarını vuruyor.
Bu kapsamda Citigroup, Wall Street’in en agresif yeniden yapılandırmasını yürütüyor. Banka, teknoloji sayesinde elde edilen verimlilik artışıyla 2026’da da personel azaltmaya devam edecek.
ABD’nin perakende devleri Walmart & Target ise mağaza çalışanlarına yatırım yaparken; bölge ofisleri, genel merkez destek ekipleri ve dağıtım merkezlerindeki "beyaz yaka" pozisyonlarını tek tek iptal ediyor.
ABD'li hava yolu şirketi American Airlines da verimliliğini artırmak amacıyla Fort Worth'taki genel merkezinin yönetim ve destek ekibinde iş gücünü azaltacağını bildirdi.
Son olarak ABD'li telekomünikasyon şirketi T-Mobile, "değişen iş ihtiyaçları nedeniyle" işten çıkarma yapacağını ve çeşitli pozisyonlardaki yaklaşık 400 çalışanın işine nisan ayında son verileceğini duyurdu.
