Orta Doğu'daki çatışmaların arz güvenliğini tehlikeye atmasıyla alüminyum fiyatları 3 bin doları geçerken sanayide ciddi bir arz krizi riski belirdi.
Orta Doğu’daki Gerilim Arz Güvenliğini Tehdit Ediyor
Küresel alüminyum üretim kapasitesinin yaklaşık onda birinin Basra Körfezi bölgesinde yoğunlaşması, yaşanan askeri gerilimi metal piyasası için kritik bir hale getiriyor. Hürmüz Boğazı'nın geçişlere kapanma ihtimali ihracat hatlarını felç ederken, bölgedeki tesislerin doğrudan saldırıya uğraması endişeleri zirveye taşıdı. Özellikle Birleşik Arap Emirlikleri merkezli Emirates Global Aluminium'a ait Et-Tavila tesisinin İran kaynaklı İHA saldırılarında zarar görmesi, piyasada arz açığı beklentisini kuvvetlendirdi.
1,6 milyon ton kapasiteye sahip olan bu dev tesisin uzun süreli devre dışı kalma ihtimali, piyasadaki dengeyi arz fazlasından ciddi bir açığa dönüştürebilir.
Dev Üreticiler Kapasite Kısıtlamasına Gitti
Bölgedeki çatışma ortamı, Katar ve Bahreyn gibi önemli üreticilerin radikal kararlar almasına neden oldu. Katar'daki Qatalum tesisi Mart başından bu yana kapasitesini kontrollü bir şekilde yüzde 60 seviyesine düşürdü. Küresel arzın yüzde 2'sini karşılayan Bahreyn'deki Alba tesisi ise daha sert bir adım atarak üretim hatlarının bir kısmını tamamen kapattı. Bu tesislerdeki üretimin en erken yaz aylarında normale dönebileceği öngörülürken, arz sıkıntısının sadece Orta Doğu ile sınırlı kalmadığı, Mozambik'teki izabe tesislerinin bakıma alınmasının da fiyatları yukarı yönlü tetiklediği görüldü.
Borsada Tarihi Rakamlar ve Fiyat Hareketleri
Londra Metal Borsası verilerine göre alüminyumun ton fiyatı Mart ayında 3 bin 546 doları görerek 2022 yılından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Şubat ayında 3 bin 140 dolar seviyelerinde seyreden fiyatların mart ayını 3 bin 467 dolarla kapatması, yaklaşık iki yılın en hızlı aylık artışı olarak kayıtlara geçti. Yılbaşından bu yana toplam yüzde 15,7 oranında değer kazanan alüminyum, sanayi üretim maliyetleri üzerinde ciddi bir baskı oluşturmaya devam ediyor.
Bu yükseliş trendi, küresel piyasalarda savaş öncesinde zaten sıkı olan ham madde arzının artık bir kriz boyutuna ulaştığını gösteriyor.
Uzmanlardan Hürmüz Boğazı ve İhracat Uyarısı
Ak Yatırım Uluslararası Piyasalar Stratejisti Uraz Çay, Hürmüz Boğazı'nın stratejik önemine dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:
"Hürmüz Boğazı'nın kapanması ile Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin toplam 6,2 milyon ton yıllık alüminyum üretimi ve ihracatı soru işaretleri içerdi. Bu üç ülkenin Hürmüz Boğazı üzerinden alüminyum ihracatı yüzde 80’lik bir orana sahip. Hürmüz Boğazı'nın global ham madde piyasaları açısından petrol ve doğal gaz dışında da oldukça kritik olduğunun çok net bir göstergesi oldu. Boğazda bundan sonra tankerlerin ve gemilerin geçiş durumu da alüminyum fiyatlarının gelecekteki durumunu belirleyecek."
Jeopolitik risklerin gölgesinde şekillenen emtia piyasası, sanayi metallerinin küresel tedarik zinciri için ne kadar hassas bir dengede olduğunu kanıtlıyor.
