Bankalarda uzun kuyruklarda bekleme dönemi ATM’lerin hayatımıza girmesiyle büyük ölçüde değişti. 7/24 para çekme ve bankacılık işlemlerini mümkün kılan bu sistemin temelleri 1930’larda atıldı. 1967’de ilk ATM kullanıma sunulurken, bankacılıkta yeni bir dönem başladı. Türkiye ise bu teknolojiyi 1987 yılında kullanmaya başladı. Bugün ATM’ler yalnızca para çekme değil birçok finansal işlemin merkezine dönüşmüş durumda.
ATM Nedir?
ATM ya da bankamatik para çekme, yatırma, bakiye sorgulama ve para transferi gibi bankacılık işlemlerini hızlı şekilde yapmayı sağlayan elektronik cihazdır. Genellikle banka şubeleri dışında halka açık alanlarda bulunur ve 7 gün 24 saat hizmet verir.
ATM ifadesi, İngilizce automated teller machine yani otomatik para çekme makinesinin kısaltmasıdır.
ATM’nin İcadına Giden İlk Fikirler
ATM fikri ilk kez 1930’ların sonunda Luther Smijian tarafından ortaya atıldı. Smijian basit bir otomatik para çekme makinesi geliştirdi ancak sistem yeterli ilgi görmedi ve kısa sürede kullanımdan kaldırıldı. Gerçek anlamda yaygınlaşan ATM fikri ise 1960’lı yıllarda yeniden gündeme geldi.
İlk Kullanılabilir ATM: 1967
İngiliz mühendis John Shepherd-Barron, çikolata makinelerinden ilham alarak “neden para da benzer bir sistemle çekilmesin?” fikrini geliştirdi.
1967 yılında geliştirdiği ATM, İngiltere Enfield’daki Barclays şubesinde kullanılmaya başlandı. İlk sistemde plastik kartlar yerine karbon-14 ile işaretlenmiş özel çekler kullanılıyordu. Başlangıçta 6 haneli şifre düşünülse de kolay hatırlanması için 4 haneli PIN sistemine geçildi.
ATM’nin Gerçek Mucidi Tartışması
Çoğu kaynak John Shepherd-Barron’u ATM’nin mucidi olarak kabul etse de James Goodfellow’un da önemli bir iddiası bulunuyor.
Goodfellow, Barron’dan bir yıl önce plastik kartla çalışan ATM sistemini geliştirdiğini belirtiyor. Ancak sistemi daha geç kullanıma sunulduğu için yaygın olarak tanınan isim Barron oldu. İlginç bir detay ise Barron’un patent almamış olması; bunun sebebini ise dolandırıcılara karşı güvenlik endişesi olarak açıklaması.
Türkiye’de İlk ATM
Türkiye’de ilk ATM Türkiye İş Bankası tarafından 25 Aralık 1987’de Ankara’da hizmete sunuldu. Bu adım, bankacılıkta dijital dönüşümün başlangıcı olarak kabul ediliyor.
