Teknolojinin gelişmesiyle birlikte elektronik cihazların kullanımı her geçen gün artıyor. Cep telefonu, bilgisayar, televizyon ve beyaz eşya gibi birçok ürün zamanla eskiyor veya bozuluyor. Kullanılamaz hale gelen bu cihazlar ise elektronik atık, yani e-atık olarak adlandırılıyor. Dünya genelinde e-atıklar, az miktarda olmalarına rağmen çevre ve insan sağlığı açısından büyük tehlike taşıyor.
Elektronik cihazların içinde insan sağlığına ve doğaya zarar verebilecek çeşitli maddeler bulunuyor. Bu maddeler zamanla toprağa ve suya karışıyor. Böylece çevre kirliliğine neden olurken insan sağlığını da tehdit ediyor. Bu nedenle kullanılmayan elektronik cihazların normal çöpe atılmaması gerekiyor. E-atıkların çevreye zarar vermemesi için özel tesislerde işlenerek geri dönüştürülmesi önem taşıyor.
E-Atıklar Önce Parçalara Ayrılıyor
Geri dönüşüm tesislerine getirilen elektronik atıklar ilk olarak türlerine göre ayrılıyor. Hala çalışır durumda olan veya tamir edilerek yeniden kullanılabilecek cihazlar diğerlerinden ayrılıyor. Bu cihazlar yeniden kullanıma kazandırılıyor.
Geri dönüştürülecek diğer cihazlar ise parçalarına ayrılıyor. Özellikle makinelerde sorun çıkarabilecek veya tehlike oluşturabilecek parçalar önceden sökülüyor. Daha sonra cihazlar özel makinelerde küçük parçalara bölünüyor.
Parçalama işleminin ardından elektronik atıkların içindeki metallerin ayrılması gerekiyor. Bunun için büyük mıknatıslar kullanılıyor. Küçük parçalardan oluşan atıklar bir bant üzerinde ilerlerken mıknatıslar demir gibi metalleri çekerek diğer maddelerden ayırıyor. Mıknatısların çekemediği bazı metaller ise elektrik akımı yardımıyla ayrıştırılıyor.
Metal parçalar ayrıldıktan sonra geriye plastik, cam ve benzeri maddeler kalıyor. Bu maddeleri birbirinden ayırmak için suyun kaldırma kuvvetinden yararlanılıyor. Atıklar su dolu özel havuzlardan geçiriliyor. Ağır maddeler suyun dibine çökerken hafif maddeler suyun yüzeyinde kalıyor. Böylece plastik ve cam gibi farklı malzemeler birbirinden ayrılıyor.
Elde edilen malzemeler temizlenerek yeni ürünlerin üretiminde kullanılmak üzere hazırlanıyor. Böylece eski elektronik cihazların içindeki birçok madde yeniden kullanılabiliyor.
