Ekonomi biliminin doğuşundan beri uzmanların ve filozofların üzerinde durduğu en temel sorulardan biri olan "Elmas-Su Paradoksu", bir malın insan yaşamındaki yaşamsal değeri ile piyasadaki satış fiyatı arasındaki büyük çelişkiyi göstermektedir. Ekonominin kurucularından Adam Smith tarafından kavramsallaştırılan bu durum, su gibi yaşam için önemli bir varlığın çok düşük fiyatlardan satılmasına karşın hiçbir hayati işlevi bulunmayan elmasın ciddi rakamlarla alıcı bulmasını sorgulamaktadır.
Klasik iktisat döneminde bir ürünün kullanım değeri ile değişim değeri arasındaki fark, belirtilen çelişkinin ana kaynağını oluşturmuştur. Su, insanlığın devamı ve günlük yaşam için en yüksek kullanım değerine sahip maddelerin başında yer alırken, elmasın kullanım değeri yok denecek kadar azdır. Bununla birlikte piyasaya çıkıldığında durum tam tersine dönerek elmasın değişim değeri suyu ciddi oranda geride bırakır.
Bir Malın Fiyatını Yaşamsal Önemi mi, Yoksa Kıtlığı mı Belirler?
Yıllardır devam eden tartışmaların ardından ekonomistler, bir malın fiyatını o malın sağladığı toplam faydanın yerine tüketilen son birimin sağladığı marjinal faydanın belirlediğini ortaya çıkarmıştır.
Yeryüzünde su bolluğu olduğu için tüketilen son birim bardağın insana sağladığı ek fayda ve değeri oldukça düşüktür. Buna karşın elmasın doğada çok nadir olması ve ulaşımının kısıtlı olması, elde edilen son birim elmasın marjinal faydasını ve fiyatını artırmaktadır.
