Kış aylarında nadir de olsa görülen gizemli ve bir o kadar da estetik doğa olaylarından biri olan kar ruloları, oluşum süreciyle bilim dünyasını ve doğaseverleri büyülüyor. İnsan eliyle yapılmış silindirik kardan adamları andıran bu yapılar, aslında tamamen meteorolojik bir matematik ve rüzgarın ustalığı sayesinde şekilleniyor. Her kar yağışında ortaya çıkmayan, belirli bir sıcaklık ve rüzgar dengesi arayan kar ruloları, kış mevsiminin ne kadar hassas dengeler üzerine kurulu olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Hadi gelin bu kar rulolarının oluşum süreçlerine ve kritik şartlarına birlikte bakalım.
Kar Rulosu Nedir?
Kar rulosu, rüzgarın ıslak ve birbirine tutunma kabiliyeti yüksek olan karı, kaygan bir zemin üzerinde katlayarak yuvarlamasıyla meydana gelen içi boş kar kütleleridir.
Biçimsel olarak bir halı rulosunu veya silindiri andıran bu yapılar, rüzgarın zemindeki kar tabakasını yüzeyden bir bütün halinde koparıp aşağıya doğru sürüklemesiyle oluşur.
Karın bu geometrik formu alabilmesi, hem yer çekiminin hem de hava akımlarının kusursuz bir uyum içerisinde çalışmasına bağlıdır.
Bu Doğa Olayı Neden Bu Kadar Nadir Görülür?
Kar rulolarının görülme sıklığının düşük olmasının temel nedeni, oluşumu için gerekli olan birkaç şartın aynı anda ve tam kıvamında gerçekleşme zorunluluğudur.
Şartların tam denk gelmesi gereken bu meteorolojik süreçte, zemin yapısından rüzgarın hızına kadar her detay kritik bir rol oynar.
Kar Rulolarının Oluşması için Gereken Kritik Şartlar
Doğada bu estetik silindirlerin şekillenmesi için meteorolojik parametrelerin adeta bir matematiksel hassasiyetle buluşması gerekir. Kar rulolarının ortaya çıkmasını sağlayan temel kriterler şunlardır:
Kaygan ve Pürüzsüz Zemin Yapısı
Oluşumun ilk ve en önemli şartı, karın üzerinde rahatça hareket edebileceği bir zeminin bulunmasıdır. Buzlu bir yüzey veya rüzgarla sertleşip kabuk bağlamış eski bir kar tabakası, yeni yağan karın zemine yapışmasını engelleyerek bir halı gibi yuvarlanmasına imkan tanır.
Islak ve Yapışkan Kar Karakteri
Yeni yağan karın fiziksel yapısı, rulonun dağılmadan bütün kalmasını sağlar. Hava sıcaklığının sıfır dereceye yaklaştığı anlarda yağan, nem oranı yüksek, ıslak ve birbirine tutunma kabiliyeti olan yapışkan kar, rüzgarın etkisiyle katmanlar halinde birbirine eklenerek silindiri büyütür.
Rüzgarın Gücü ve Hassas İtme Kuvveti
Rüzgar, bu sürecin motor gücü görevini üstlenir. Kar tabakasını yerinden koparıp yuvarlamaya başlayacak kadar güçlü ve ani esintili olması gerekir. Ancak rüzgarın hızı çok aşırıya kaçmamalıdır; zira çok sert bir hava akımı, narin bir yapıya sahip olan kar rulolarını daha oluşum aşamasında parçalayabilir.
Karın Ağırlık ve Nem Dengesi
Karın özgül ağırlığı yuvarlanma hızını ve mesafesini doğrudan etkiler. Eğer kar kütlesi çok sulu ve ağır olursa, rüzgar onu zeminden kaldırıp döndüremez. Öte yandan, kar çok kuru ve hafif (toz kar) olduğunda ise tanecikler birbirine tutunamaz ve rüzgarla sadece havaya savrulur. Bu nedenle karın ne çok ağır ne de çok kuru olduğu o hassas denge noktası, rulo oluşumunun anahtarıdır.
Amasya’nın Yaylalarından Ilgaz Dağı’na Uzanan Manzara
Türkiye’de bu nadir doğa olayına ev sahipliği yapan noktaların başında Amasya ve Ilgaz Dağı geliyor. 2025 yılında Amasya’nın Taşova ilçesindeki Dereli Yaylası’nda, hava sıcaklığının tam sıfır dereceye yaklaştığı ve karın en yapışkan olduğu anlarda oluşan bu rulolar, şubat ve nisan aylarında görüldü. Doğanın bu ender imzasının en taze örnekleri ise geçtiğimiz günlerde Ilgaz Dağı’nda gözlemlendi.
Ilgaz Dağı’nda Kar Ruloları Oluştu
Kastamonu ile Çankırı sınırında yer alan ve Batı Karadeniz’in zirvelerinden biri olan 2 bin 587 rakımlı Büyük Hacet Tepesi bölgesinde kar kalınlığı son yağışlarla birlikte 80 santimetreye ulaştı.
Bölgenin sert rüzgarlarıyla birleşen bu yoğun kar yağışı, yol kenarlarında dev kar rulolarının oluşmasına zemin hazırladı.
