Ekonomide fiyatların arz ve talebe göre oluşması çoğu zaman kaynakların dağılımını sağlıyor. Ancak bazı durumlarda piyasa kendi başına etkili bir sonuç üretemiyor.
Bir mal veya hizmetin üretimi ve tüketimi toplum açısından istenmeyen sonuçlar doğurduğunda buna 'piyasa başarısızlığı' deniliyor.
Sorun Sadece Yüksek Fiyat Değil
Piyasa başarısızlığı, yalnızca bir ürünün pahalı olması anlamına gelmiyor. Örneğin bir fabrikanın üretim yaparken çevreyi kirletmesi, maliyetin bir kısmını toplumun üstlenmesine yol açabiliyor.
Benzer şekilde bir şirketin piyasada çok güçlenmesi, rekabetin azalmasına ve tüketicinin seçeneklerinin daralmasına neden olabiliyor.
Bilgi Eksikliği de Dengeyi Bozabiliyor
Alıcı ile satıcının aynı bilgiye sahip olmadığı durumlarda da piyasa sağlıklı işlemeyebiliyor. İkinci el araç satışında satıcının aracın sorunlarını alıcıdan daha iyi bilmesi buna örnek gösteriliyor. Bu bilgi farkı, tüketicinin doğru karar vermesini zorlaştırabiliyor.
Bazı Hizmetlerde Piyasa Tek Başına Yetmiyor
Sokak aydınlatması, çevre temizliği veya ulusal savunma gibi hizmetlerde kimin ne kadar faydalandığını ayrı ayrı ölçmek kolay değildir. Bu nedenle bazı mal ve hizmetlerin yalnızca özel şirketler tarafından sunulması yeterli olmayabiliyor.
Müdahale Neden Gündeme Geliyor?
Vergiler, sübvansiyonlar, rekabet kuralları ve kamu hizmetleri piyasa başarısızlıklarını azaltmak için kullanılan araçlar arasında yer alıyor.
Kısacası piyasa çoğu durumda çalışıyor ancak her sorunu otomatik olarak çözemiyor. Bazı durumlarda sonuç, toplum açısından daha yüksek maliyet yaratabiliyor.
