Halk arasında tavşan dudak olarak bilinen yarık dudak ve damak anomalisi, bebeğin anne karnındaki gelişimi sırasında yüz dokularının tam birleşememesi sonucu oluşur. Aileler için endişe verici görünse de, modern tıp bu sorunu estetik ve fonksiyonel açıdan başarıyla çözebilmektedir. Erken teşhis ve multidisipliner bir yaklaşım, çocuğun beslenme, konuşma ve görünüm kalitesini normale döndürmede hayati önem taşır.
Tavşan Dudak Neden Olur? Genetik midir?
Yarık dudak oluşumunda hem genetik hem de çevresel faktörler karmaşık bir rol oynar. Vakaların yüzde 5-10’u doğrudan genetik geçişli olsa da, bazen aile öyküsü olmaksızın mutant genler veya kromozomal değişimler nedeniyle de görülebilir.
Özellikle Van Der Woude sendromu ve Pierre Robin sekansı gibi genetik tablolar bu anomaliyle doğrudan ilişkilidir.
Hamilelikte Riski Artıran Çevresel Etkenler
Çevresel faktörler, genetikten daha yaygın bir tetikleyicidir ve gebeliğin ilk üç ayında geçirilen kızamıkçık enfeksiyonu en büyük riskler arasındadır.
Bununla birlikte annenin diyabeti, obezite, folik asit eksikliği, sigara ve alkol kullanımı süreci tetiklerken gebelikte kontrolsüz kullanılan bazı ilaçlar tavşan dudak riskini ciddi oranda yükseltmektedir.
Tavşan Dudak Belirtileri Nelerdir? Nasıl Teşhis Konulur?
Teşhis genellikle doğum sonrası fiziksel muayene ile konulsa da, detaylı ultrason sayesinde gebelik döneminde de fark edilebilir.
Belirtiler bazen dudakta küçük bir çentik, bazen de buruna kadar uzanan derin bir yarık şeklindedir.
Dışarıdan fark edilmeyen ancak beslenme zorluğu, sıvıların burundan gelmesi ve genizden konuşma gibi şikayetlerle kendini belli eden gizli damak yarıklarına karşı da dikkatli olunmalıdır.
Bebeklerde Görülme Oranı Nedir?
Dudak ve damak yarığı her 1000 doğumda bir görülürken, erkek çocuklarda kızlara oranla iki kat daha fazla izlenir.
Sadece damak yarığı olan vakalarda ise kız çocuklar iki kat daha fazla etkilenir ve bu farkın nedeni, kız bebeklerde embriyonel dönemdeki doku birleşmesinin bir hafta daha geç tamamlanmasıdır.
Cerrahi Müdahale Ne Zaman ve Nasıl Olmalıdır?
Tedavi süreci cerrahi, ortodonti ve konuşma terapisini içeren uzun soluklu bir maratondur. Dudak yarığı ameliyatları için en ideal zaman bebeğin 3. ayını doldurduğu dönemdir.
Damak yarığı ameliyatları ise konuşma fonksiyonlarının korunması amacıyla 12-18 ay arasında gerçekleştirilir.
Operasyon için bebeğin gelişiminin normal sınırlar içinde olması ve herhangi bir enfeksiyon taşımaması en kritik şarttır.
Ameliyat Sonrası İz Kalır mı?
Uygun cerrahi tekniklerle yapılan onarımlarda ameliyat izi minimum seviyede kalır. Dudak hattında veya burun kanatlarında oluşabilecek hafif asimetriler, ilerleyen yaşlarda yapılacak estetik dokunuşlarla giderilebilir.
Multidisipliner bir yaklaşımla yürütülen tedavi sayesinde çocuklar, hem fiziksel hem de sosyal açıdan tamamen sağlıklı bir hayat sürebilmektedir.
