Dünya genelinde altın fiyatlarının belirlenmesinde kabul gören merkez üssü Londra’dır. Londra Külçe Piyasası Birliği (LBMA), sektörün kaynak noktasıdır. Londra’da altın fiyatları, ABD doları cinsinden günde iki kez (Londra saatiyle 13:00 ve 17:00) resmen sabitlenir. Bu sabit fiyatlar, vadeli teslimatlar için ölçüt olur. Anlık alım satımların yapıldığı "spot fiyat" ise borsalardaki canlı işlem hacmine göre şekillenir.
Dünya genelinde yıllık yaklaşık 4 bin tonluk fiziksel altın trafiği yaşanmaktadır. Bu dev hacmin arz ve talep dengesi fiyatın temel belirleyicisidir.
Küresel arzın yaklaşık yüzde 70’i Çin, Rusya ve Avustralya’daki madenlerden sağlanır. Kalan yüzde 30, altın geri dönüşümünden gelir. Türkiye'de ise yıllık yaklaşık 40 ton altın üretilir.
Fiziksel talebin yarısı takı sektöründen gelmektedir. Kalan kısmın yüzde 30’u yatırım amaçlı külçe ve gram altından oluşmaktadır. En son kalan yüzde 10’luk kısım ise teknoloji sektörü ile merkez bankalarının rezerv biriktirme faaliyetlerinde kullanılmaktadır.
Çin ve Hindistan Etkisi
Fiyat hareketlerinde Hindistan ve Çin’in özel bir ağırlığı bulunur. Her iki ülke de yıllık biner ton civarında altın ithal ederek piyasayı yönlendirir. Özellikle Hindistan’da düğün sezonlarının başlamasıyla artan fiziksel talep, dünya genelinde altın fiyatlarını yukarı çeker. Türkiye ise yıllık ortalama 250-300 tonluk ithalat hacmiyle bu denklemde önemli bir oyuncu olarak yer alır.
Altın Fiyatı Neden Yükselir veya Düşer?
Altın fiyatlarını etkileyen en temel unsur yatırımcıların risk algısıdır. Ekonomik belirsizlikler, küresel krizler veya jeopolitik gerilimler arttığında altın "sigorta" olarak görülür. Bu gibi durumlarda altın fiyatları artar. Örneğin, 2020 pandemi döneminde ons fiyatının 2.067 dolarla tarihi zirveyi görmesi bu denklemin bir sonucudur.
Tam tersine, dünyada işlerin yolunda gittiği dönemlerde altına olan talep zayıflar ve fiyatlarda düşüş eğilimi gözlenir.
Dolar Kurunun İç Piyasaya Etkisi
Türkiye’deki altın fiyatları, ons altın ile Dolar/TL kurundaki değişimlere bağlı olarak belirlenir. Altın, uluslararası ölçekte dolarla fiyatlandığı için ons sabit kalsa bile, doların Türk lirası karşısında yükselmesi, yurt içinde altın fiyatlarının artmasına yol açar.
Yerli yatırımcı, enflasyondan korunmak ve birikimlerini güvence altına almak amacıyla altına yöneldiğinde iç talep de fiyatlar üzerinde ek bir baskı oluşturmaktadır.
