Küresel petrol arzının günlük 10,1 milyon varil düştüğünü açıklayan IEA raporu, enerji piyasalarında bugüne kadar görülen en büyük kesintiye işaret ediyor.
Enerji Piyasalarında Mart Ayı Depremi
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından hazırlanan Petrol Piyasası Raporu, enerji dünyasında şok etkisi yarattı. Verilere göre küresel petrol arzı, mart ayında bir önceki aya kıyasla günlük 10 milyon 120 bin varil seviyesinde gerileyerek 97 milyon 50 bin varile düştü. Bu rakamlar, petrol piyasaları tarihinde bugüne kadar kaydedilen en büyük arz kesintisi olarak istatistiklere geçti. Yaşanan bu sert düşüşün temel nedenleri arasında Orta Doğu'daki kritik enerji tesislerine yönelik saldırılar ve dünya petrol ticaretinin ana damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki tanker geçişlerine getirilen kısıtlamalar gösteriliyor.
OPEC Artı Grubunda Üretim Kayıpları Derinleşiyor
Üretim kanadındaki en büyük darbe, OPEC ve OPEC dışı üretici ülkelerin oluşturduğu OPEC+ grubunda gözlemlendi. Grubun günlük üretimi 9 milyon 360 bin varil gibi ciddi bir oranda azalarak toplamda 42 milyon 390 bin varil seviyesine indi. Ülke bazlı veriler incelendiğinde ise Suudi Arabistan'da 3 milyon 150 bin varillik bir kayıp yaşanırken, Irak üretimini 3 milyon varil seviyesinde düşürdü. Kuveyt'te 1 milyon 350 bin varil, Birleşik Arap Emirlikleri'nde ise 1 milyon 270 bin varil üretim azalışı kayda geçti. Bahreyn ve İran’da da sınırlı miktarlarda üretim düşüşleri görüldü. Bu devasa kayıplar, Kazakistan gibi bazı üye ülkelerdeki üretim artışlarına rağmen dengelenemedi.
Katar Etkisi ve OPEC Dışı Ülkelerin Durumu
OPEC+ grubu dışındaki ülkelerde de üretim Mart ayında 770 bin varil azalarak günlük 54 milyon 660 bin varil olarak gerçekleşti. Bu cephedeki düşüşte en belirgin pay Katar'a ait oldu. Katar'daki üretim kesintileri neticesinde günlük üretim 1 milyon 450 bin varil civarında azalarak 370 bin varil seviyesine kadar geriledi. Öte yandan Brezilya'da kaydedilen rekor üretim seviyeleri ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki arz toparlanması, küresel ölçekteki bu büyük üretim kaybının daha da derinleşmesini kısmen engelledi.
Talep Beklentilerinde Keskin Revizyon
Arz tarafındaki kriz, talep öngörülerini de tersine çevirdi. IEA, daha önce artış beklediği küresel petrol talebine ilişkin tahminini aşağı yönlü revize ederek bir önceki raporun tam tersi bir projeksiyon sundu. Buna göre küresel petrol talebinin bu yıl geçen yıla oranla günlük 80 bin varil azalarak 104 milyon 259 bin varil seviyesinde kalacağı öngörülüyor. Özellikle yılın ikinci çeyreğinde beklenen günlük 1 milyon 500 bin varillik gerileme, dünya genelinde Kovid-19 pandemisinden bu yana görülen en keskin düşüş beklentisi olarak nitelendiriliyor. Bu karamsar tabloda, bölgedeki savaşın tetiklediği zayıf küresel ekonomik görünüm başrolü oynuyor.
Orta Doğu eksenli jeopolitik risklerin enerji koridorlarını daraltması, petrol piyasalarında hem arz hem de talep dengelerini yeniden şekillendirmeye devam ediyor.
