Parmak çıtlatmak, kimimiz için günlük stresle başa çıkma yolu, kimimiz için ise vazgeçilemeyen bir el alışkanlığıdır. Peki, eklemlerden gelen o tok ses gerçekten zararlı mıdır ve bir sağlık sorununun işareti midir? Toplum arasında kulaktan kulağa yayılan ‘parmakların deforme olacağı ‘ ya da ‘erken yaşta kireçlenme başlayacağı’ korkusunu en az 1 defa duymuşsunuzdur. Ancak bu durum bilimsel veriler ışığında incelendiğinde ortaya çok daha farklı bir tablo çıkıyor.
Eklemlerden Gelen Ses Aslında Bir Gaz Patlaması mı?
Parmaklarınızı çıtlattığınızda duyduğunuz o karakteristik ses, sanılanın aksine kemiklerin birbirine sürtünmesinden kaynaklanmaz. Eklemlerimiz, içinde hareket kolaylığı sağlayan özel bir sıvı bulunan koruyucu bir kapsül ile çevrilidir.
Parmaklarınızı gerdiğinizde ya da büktüğünüzde bu kapsül genişler ve içindeki eklem sıvısında bulunan gazlar aniden açığa çıkar. İşte o an duyduğunuz ses, aslında bu küçük gaz kabarcıklarının patlamasından ibarettir.
Dolayısıyla hareket esnasında herhangi bir ağrı ya da tutukluk hissetmiyorsanız bu seslerin gelmesi tıbbi olarak bir hastalık kabul edilmiyor.
Kireçlenme ve Çıtlatma Arasındaki İnce Çizgi Nedir?
En çok merak edilen konulardan biri olan kireçlenme meselesine gelirsek… Parmak çıtlatmanın doğrudan kireçlenmeye (osteoartrit) yol açtığına dair hiçbir bilimsel kanıt bulunmuyor.
Uzun yıllar boyunca yapılan geniş çaplı araştırmalar düzenli parmak çıtlatanlar ile bu alışkanlığı olmayanlar arasında eklem sağlığı açısından anlamlı bir fark saptamadı.
Fakat burada bir ayrıntıya dikkat etmekte fayda var. Kireçlenme sorunu yaşayan kişilerin eklemlerinden de ses gelebilir ancak bu sesler genellikle kıkırdak aşınması kaynaklıdır ve parmak çıtlatma alışkanlığıyla karıştırılmamalıdır.
Çıtlatma Alışkanlığı Ne Zaman Zararlı Hale Gelir?
Parmak çıtlatmak tek başına zararlı bir eylem olmasa da bu durumun aşırıya kaçması ve sert hareketlerle tekrarlanması bazı riskleri beraberinde getirebilir.
Gün içinde çok sık ve zorlayıcı şekilde parmaklarını çıtlatan kişilerde zamanla eklemlerde hassasiyet, hafif iltihaplanma ya da yumuşak doku hasarı oluşabilir.
Özellikle parmakları kontrolsüzce zorlamak, eklem çevresindeki bağ ve tendonlarda tahrişe, hatta nadir durumlarda elde güç kaybına yol açabilmektedir.
Vücudunuzun Verdiği Bu Uyarılara Dikkat!
Eğer parmaklarınızı çıtlattıktan sonra ya da o esnada eklemlerinizde ağrı hissediyorsanız bu durumu ciddiye almalısınız.
Sadece ses gelmesi sorun teşkil etmezken şişlik, hareket kısıtlılığı ya da belirgin bir acı duyulması vücudunuzun bir imdat çağrısı olabilir.
Bu tip belirtiler mevcutsa konu basit bir alışkanlık olmaktan çıkıp bir uzman görüşü gerektiren sağlık durumuna dönüşmüş demektir.
Parmak Yapısı ve Şekil Bozukluğu Efsanesi
Birçok kişi parmak çıtlatmanın parmakları kalınlaştıracağını ya da şeklini bozacağını düşünür. Ancak bu eylemin kemik yapısını değiştireceğine dair bir bulgu yoktur.
Çıtlatma hareketi sadece eklem içindeki basınç değişikliğiyle ilgilidir ve kemiklerin büyümesine ya da yamulmasına neden olmaz.
Yani özetlemek gerekirse ölçülü bir şekilde ve eklemleri zorlamadan yapılan parmak çıtlatma eylemi, doğrudan bir kireçlenme ya da şekil bozukluğu sebebi değildir.
