Begüm ÖNCÜ'nün 7 Ocak 2026 tarihli yazısı: Yapay Zeka ve İklim Değişikliği
Yapay zeka teknolojileri, iklim değişikliğiyle uyum süreçlerinde dönüştürücü bir rol oynamaktadır. Veriyi hızlı bir şekilde işleyebilme, karmaşık modeller kurabilme gibi kabiliyetleri sayesinde birçok yenilikçi çözümler sağlamaktadır. İklim biliminin, enerji dönüşümünün ve iklim politikasının tasarımında özellikle yapay zeka teknolojilerinin kullanımı etkin bir süreç oluşturma konusunda yardımcı bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Veri modellemesi yapılarak iklim şartları sistematik olarak analiz edilebilir, dinamik ve çok boyutlu bir perspektifle süreçlerin yönetilmesi sağlanabilmektedir. Yapay Zeka mevcut sistemi anlamak ve anlamlı sonuçlar çıkarabilmek için büyük veri setlerini kullanmaktadır.
Günümüze kadar tutulmuş verilerin analiz edilmesi üzerinden, hava durumu modellerinin iyileştirilmesi ve ileriki dönemde karşılaşılabilecek olasılıkların tahmin edilmesi noktasında gerçek zamanlı tahminler oluşturabilmektedir. Örneğin uydu görüntülerinden toplanan veriler şehir içi ısı etkilerini, orman yangın risklerini ve kuraklık yaşanması gibi durumların göstergelerini hızlı bir şekilde tespit etmek için Yapay Zeka teknolojilerinden faydalanılmaktadır. Aynı şekilde enerji sistemleri optimizasyonu yapılarak, yenilenebilir enerji kaynaklarından rüzgar ve güneş enerjilerinin şebekeye entegrasyonu için çalışmalar yapılarak süreçler iyileştirebilir, enerji depolama ve talep tarafı esnekliği ile arz güvenliği sağlanabilir.
İklim değişikliği ve uyum stratejileri belirlenirken altyapı dayanıklılığının arttırılması amaçlanmaktadır. Benzer şekilde, tarımı optimize etmek, sanayi işleyişini regüle etmek ve afet yönetiminin düzenli bir hale getirilmesi diğer önemli başlıklar arasında yer almaktadır. Yapay Zeka sistemleri, şehir planlamalarında, sel ve kuraklık risklerini haritalamada, yapı tasarımında dayanıklılık hesapları yapılmasında ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirmesi gibi alanlarda tercih edilmektedir. Buradaki hedef her anlamda sürdürülebilir bir düzen kurulmasını sağlamaktır. Bu sayede insanlar yaşadıkları bölgelerin iklim şartlarına göre esneklik kazanabilirler ve her senaryo için uygulamaya alabilecekleri bir planları olarak yaşamlarını sürdürebilirler.
İklim olaylarına karşı hızlı ve etkili bir şekilde yanıt verebilmek hem toplum, hem de ekonomik sistem açısından oldukça kritiktir. Elbette toplumu etkileyen tüm işlemlerde önemli olan konu sürecin etik ve adil bir şekilde yönetilmesidir. Yeni bir sistem ve alt yapı uygulamalarının kullanılmasıyla veri gizliliği ihlali toplumsal açıdan bazı riskleri de barındırmaktadır. Etik, adalet ve yönetişim gibi kavramlar Yapay Zeka’nın iklim alanında kullanımı için çok önemlidir. Veri güvenliği, mahremiyet ve adil erişim konularınını gündeme getirir. Veriye dayalı kararlar, toplumsal etkileri açısından kapsayıcı olmalıdır. Toplum üzerinde oluşabilecek olumsuz etkilerin minimize edilmesi gerekmektedir.
Model şeffaflığı, doğruluk ve güvenilirlik, denetim mekanizmaları etkili yönetişimin vazgeçilmez unsurlarındandır. Ayrıca uluslararası işbirliği ve standartlar, teknolojik çözümlerin güvenli ve sürdürülebilir bir şekilde yaygınlaşmasının en önemli adımıdır. İklim değişikliğiyle mücadelede araçları arasında en öne çıkan argüman Yapay Zeka altyapısının kullanıldığı araçlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Çünkü bu sistem karar süreçlerini hızlandıran ve adaptasyon kapasitesini güçlendiren güçlü bir teknolojidir. Veri kalitesi, etik değerler, şeffaflık gibi temel ilkeler doğrultusunda yapılan çalışmalar, iklim hedeflerine ulaşmada faydalı ve sürdürülebilir katkılar sağlayacaktır.
