Zekât ibadeti, nisap miktarı varlığa sahip olan her Müslüman için temel bir sorumluluktur. İslami ölçülere uygun şekilde hesaplanan zekât, toplumsal dayanışmanın en güçlü halkasını oluşturur.
Zekât kelime olarak 'bereketlenme, arınma ve çoğalma' anlamlarına geliyor. İslamiyet’e göre bu ibadet, Allah'ın emanet ettiği varlık içindeki ihtiyaç sahibinin hakkını teslim etmek anlamına geliyor. Zekât vermekle yükümlü sayılmak için bazı şartların yerine getirilmesi gerekiyor.
Kişinin Müslüman olması temel ön koşul olarak kabul ediliyor. Ergenlik çağına girmiş ve akıl sağlığı yerinde olan bireyler sorumlu tutuluyor. Çocukların veya kısıtlıların malları nisaba ulaşıyorsa veliler bu sorumluluğu onlar adına yerine getiriyor.
Temel ihtiyaçlar ve borçlar çıktıktan sonra elde kalan varlığın üzerinden tam bir kameri yılın geçmiş olması da şartlar arasında yer alıyor. Zenginlik ölçüsü olarak kabul edilen nisap sınırı ise güncel hesaplamalara göre 80,18 gram altın değeri olarak belirleniyor.
Zekât Nasıl Hesaplanır?
Adım 1: Varlıklarınızı sınıflandırın
Hesaplamaya başlarken elinizdeki malları zekâta tabi olan ve olmayanlar şeklinde ayırmak gerekiyor. Nakit para, banka mevduatları, altın, gümüş, döviz, hisse senetleri, yatırım fonları, ticari stoklar ve tahsilinden emin olunan alacaklar hesaba katılıyor. Barınılan ev, kullanılan araç, ev eşyaları, giysiler, temel gıda maddeleri ve mesleki ekipmanlar ise zekât kapsamı dışında tutuluyor.
Adım 2: Borç ve giderleri çıkarın
Toplam varlıktan zekât verilen gün itibarıyla ödenmesi gereken tüm borçların çıkarılması gerekiyor. Kalan net miktar üzerinden hesaplama yapılıyor.
Adım 3: Nisap ve zaman kontrolü
Borçlar düşüldükten sonra kalan net birikim 80,18 gram altın değerinin üzerindeyse zekât başlangıç tarihiniz belirlenmiş oluyor. Bu miktarın üzerinden bir kameri yıl geçmesiyle ibadet farz hâle geliyor. Birçok kişi kolaylık açısından Ramazan ayını tercih etse de bir yılın dolduğu her tarih zekât günü olarak belirlenebiliyor.
Adım 4: Zekât oranını hesaplama formülü
Net zekât matrahına uygulanacak oran yüzde 2,5 yani 40'ta 1 olarak belirleniyor.
- Hesaplama Formülü: Net Varlık Toplamı x 0,025 = Ödenecek Miktar
Örneğin borçlar çıktıktan sonra zekâta tabi 200.000 TL değerinde varlık bulunuyorsa ödenmesi gereken tutar 5.000 TL olarak hesaplanıyor.
