Nesrin Yarım Özoğlu'nun 27 Ocak 2023 tarihli yazısı: Su ve Yağmur
Yağmur, pek çok kültürde Gök Tanrı ile Yeryüzü Tanrıçasının birleşmesi, bir çeşit kutsal düğünün işareti olarak algılanmaktaydı. Bunun için de geçmişten bugüne birçok su ve yağmur tanrıçasına, yağmur ritüeline hatta duasına rastlamak mümkün. Mitolojide büyük yere sahip olan, birçok kültürün en değerli inanışı olan bu inanış, göğün toprağı yağmur yoluyla döllemesi, bitkilerin doğup büyümesini yani bereketi sağlıyordu.
Geldiğimiz noktada son yılların en kurak yılı ile karşı karşıyayız. Ocak ayının son günlerini yaşamamıza rağmen bir damla yağmur yağmadı. Kara hasretiz. Hâlâ bot, mont, kar eldiveni, bere gibi kış giysilerini kullanmadan rahatlıkla gezebiliyoruz. Meyve ağaçları filizlendi. Tarlalar suya hasret. Ocak ayında 25 dereceyi gören Zonguldak, geçtiğimiz günlerde Türkiye’nin en sıcak ili oldu. Toprağın bereketlenmesi ve bir damla yağmurla buluşması için birçok ilde yağmur duaları ediliyor, kurbanlar kesiliyor. Tüm bu çaba kuraklığın önüne geçmek için. Tarlada kuraklık demek ocakta tencerenin kaynayamaması demek. Çünkü kuraklık ile birlikte özellikle buğday, arpa, mercimek ve sebze üretiminde büyük kayıp bekleniyor. Yağışların geçen yıla göre yüzde 75'e varan oranlarda azalması ile tarım alanlarında büyük bir endişe hâkim. İklim şartlarının don ve sel tehlikeleriyle de bu şekilde devam etmesi hâlinde ise azalan üretimle birlikte son olarak yüzde 77.87 olarak ölçülen gıda enflasyonunun 2023'te daha da artması bekleniyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü raporlarına göre, 2022 yılı Aralık ayı yağışlarında yüzde 57 azalma söz konusu. Tüm bölgeleri etkileyen bu kurak iklimde en ağır darbeyi ise yağışların yüzde 75 azaldığı Güneydoğu alırken, Doğu Anadolu Bölgesi Aralık ayı yağışları son 27 yılın en düşük seviyesine indi. Buğday, arpa ve mercimekte verim kayıpları yaşandığını belirten yetkililer, barajlardaki suyun sulama yerine içme suyuna verilmesi durumunda ise mısır, ayçiçeği, yem bitkileri ve sebzelerde de verim kaybı yaşanacağını söylüyorlar. Barajlardaki su oranı ise yüzde 10 seviyelerinde. Vatandaşların suyu tasarruflu kullanmaları yönünde tavsiyelerde bulunuluyor.
Dünya genelinde 2022, bugüne kadar ölçülen en sıcak 5. yıl olurken, Avrupa ise en sıcak 2. yılını kaydetti. Avrupa Birliğinin (AB) Copernicus İklim Değişimi Servisi tarafından yayımlanan rapora göre dünya genelinde son 8 yıl, kaydedilen en sıcak 8 yıl oldu. Kayıtların tutulmasından bu yana 2022 yılı ise en 5. yıl olarak kayıtlara geçti. Raporda 2022 yılı, Avrupa'da rekor kıran sıcak hava dalgalarıyla, Pakistan'da ve Avustralya'da meydana gelen yaygın sellerle ve Antarktika Denizi'nin en düşük seviyesini görmesiyle "iklim aşırılıklarının olduğu bir yıl” olarak nitelendirildi. Dünya genelinde sera gazı yoğunlaşmalarının arttığına dikkat çekildi. Rapora göre 2022’de ortalama sıcaklık, 1991-2020 referans döneminden 0.3 santigrat derece yüksek olarak ölçüldü. Sıcaklık, küresel sanayileşmenin başlangıcı olarak kabul edilen 1850’den 1900’a kadar olan döneme göre ise 1.2 santigrat derece arttı. Avrupa kıtası ayrıca 2022’de “en sıcak yaz mevsimini” geçirdi.
Dünya küresel ısınmanın etkisi altında. Dünya kuruyor ve önüne geçilmez ise daha ağır imtihanlardan geçmemiz an meselesi. Tüm ülkelerin her şeyi bir kenara bırakıp acil eylem planı yapması şart. Bir damla suyun önemi büyük. Tarlada mahsulün yetişememesi bir yana barajların boşalması demek birçok evin susuz da kalması demek. Evdeki musluklardan suyun akmaması ise felaket... Meteoroloji Genel Müdürlüğü, yazdan kalma bu günlerin son bulacağını, beklenen yağmur ve kar yağışının hafta sonundan itibaren tüm yurtta etkili olacağını açıkladı. Herkesin beklediği bu açıklama bu sefer basit bir kar yağışı sevincinin ötesinde...
Geçmişten bugüne toplumların en değer verdiği su ve yağmur... Değerli. Çünkü bereketi sağlıyor. Ve şuan bir damla yağmur yağsın diye tıpkı tarihteki ritüeller gibi semaya eller açılıp dualar ediliyor. Kuraklık yaşanmasın, kıtlık olmasın diye kurbanlar kesiliyor.
Umarım bu aydan sonra beklenen bereket, yeryüzü ile kavuşur. Ve susuz kalmamak için suyu tasarruflu kullanmaktan vazgeçmeyiz.
