Cengiz URAL'ın 22 Kasım 2026 tarihli yazısı: Dünya Sorumluluğunu Erteledi

Antalya’da gerçekleştirilen COP31’in ilk üç günü ile son üç gününü izleme fırsatı buldum. Yoğun gündemim nedeniyle bu uzun maratonun tamamını takip edemedim. Ancak gördüklerim, Türkiye’nin böylesine büyük bir uluslararası organizasyonu başarıyla gerçekleştirebildiğini bir kez daha ortaya koydu. Benim açımdan ev sahipliği, hazırlık ve organizasyon bakımından ülkemizin gurur duyacağı bir tablo vardı.

Bunu özellikle ifade etmek istiyorum. Dünyanın farklı ülkelerinden gelen insanların aynı şehirde buluşması, görüşmelerin yürütülmesi ve böylesine yoğun bir gündemin yönetilmesi büyük emek gerektiriyor. Antalya bu sorumluluğu başarıyla taşıdı. Organizasyonda görev alan, görünür olan veya perde arkasında çalışan herkesi kutluyorum. Türkiye, benim izlenimime göre bu sınavdan yüzünün akıyla çıktı.

Ne var ki ev sahipliğinde gördüğümüz başarıyı, müzakerelerin sonucunda göremedik. Fosil yakıtlar konusundaki anlaşmazlık nedeniyle ortak üst karar üzerinde uzlaşma sağlanamaması, Antalya’dan dünyaya verilmesini beklediğimiz güçlü mesajı eksik bıraktı. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in dile getirdiği “derin hayal kırıklığı” duygusunu ben de paylaşıyorum. Çünkü mesele artık ertelenebilecek bir diplomasi başlığı olmaktan çoktan çıktı.

Bir konferansın salonlarını kapatabilirsiniz. Toplantıları bitirebilir, heyetleri uğurlayabilir, dosyaları gelecek yıl yeniden açabilirsiniz. Fakat kuraklık gelecek toplantıyı beklemiyor. Sel suları müzakere takvimine göre yükselmiyor. Üreticinin tarlasındaki kayıp, kentlerdeki su sıkıntısı, insanların yaşamını zorlaştıran sıcaklıklar, karar metinlerindeki parantezlerin kapanmasına kadar durmuyor. Biz konuşurken hayat kendi ağır faturasını çıkarmaya devam ediyor.

Beni en fazla düşündüren de bu mesafe. Bir tarafta geleceği korumaktan söz eden hükümetler, diğer tarafta bugünkü çıkarlarını korumak için en temel ifadelerde bile buluşamayan bir uluslararası düzen var. Fosil yakıtlardan uzaklaşmayı konuşmadan iklim krizine karşı nasıl inandırıcı bir yol haritası oluşturacağız? Sorunun kaynağını açıkça yazamadığımız bir metin, çözüm konusunda kime güven verecek?

Elbette enerji dönüşümü kolay olmayacak. Ülkelerin ekonomik yapıları, üretim modelleri ve enerjiye erişim koşulları birbirinden farklı. Çalışanların geleceği, sanayinin rekabet gücü ve gelişmekte olan ülkelerin finansman ihtiyacı hesaba katılacak. Ancak bu farklılıklar, hareketsizliğin sürekli gerekçesi haline getirilemez. Adil dönüşüm, değişimi ertelemek için kullanılan bir söylem olarak kalırsa en büyük adaletsizliği gelecek kuşaklara yapmış oluruz.

İş dünyası açısından da artık açık konuşmak gerekiyor. İklim meselesi yalnızca çevre departmanlarının hazırladığı sunumlara bırakılamaz. Yatırım kararından tedarik zincirine, üretimden taşımacılığa kadar bütün iş yapma biçimlerini ilgilendiriyor. Şirketlerin sürdürülebilirlik anlatıları ile gerçek uygulamaları arasındaki mesafe kapanacak. Kamu yönetimleri de bu dönüşümü öngörülebilir kurallar, erişilebilir finansman ve kararlı politikalarla destekleyecek.

Benim Antalya’dan çıkardığım derslerden biri, meselenin gündelik hayatla daha güçlü bağ kurulmasına duyulan ihtiyaç oldu. İnsanlar iklim politikasının kendi bütçelerine, çocuklarının sağlığına, içtikleri suya ve sofralarına nasıl dokunduğunu açıkça görebilmeli. Aksi halde büyük salonlarda kurulan büyük cümleler, toplumun gözünde uzak bir tartışmaya dönüşüyor. Oysa dönüşümün kalıcı desteği, vatandaşın yükünü artırmadan yaşamını iyileştiren somut uygulamalarla kurulacak. Başarıyı da bu uygulamaların yaygınlığıyla ölçeceğiz. Herkes kendi payına düşen sorumluluğu üstlenecek.

Türkiye’nin başarılı ev sahipliğinin ardından benim beklentim, Antalya’nın yalnızca güzel hatıralarla anılması değildi. Buradan cesaret veren, uygulanabilir ve hesap sorulabilir bir ortak irade çıkmasını isterdim. Zirvede ortaya konulan emeği değerli buluyorum. Nitekim ortak üst kararın kabul edilememesi, toplantılarda yapılan bütün çalışmaların yok sayılması anlamına gelmiyor. Fakat ortaya çıkan sonuç, dünyanın ihtiyaç duyduğu kararlılığın gerisinde kaldı.

Guterres’in hayal kırıklığını bu nedenle anlıyorum. Ben de aynı yerde duruyorum. İnsanlığın ortak geleceği, petrolün, kömürün ve doğal gazın etrafında kurulan çıkar hesaplarına sıkıştırılamaz. Antalya bize Türkiye’nin organizasyon gücünü gösterdi. Aynı zamanda dünyanın karar verme cesaretindeki eksikliği de gösterdi. Şimdi ihtiyacımız olan, verilen sözlerin arkasında duracak siyasi iradedir. Çünkü kaybettiğimiz her yıl, çocuklarımızdan ödünç aldığımız geleceği biraz daha daraltıyor.