Dr. R.Bülend KIRMACI'nın 20 Kasım 2026 tarihli yazısı: Göçün Ekonomi Politiği - 2


"Ticari Hayat, Sosyal Devlet ve Ekonomik Verimlilik"

Uluslararası göç hareketlerinin ekonomik sonuçlarını değerlendirilirken, konunun yalnızca iş gücü arzı ve istihdam dengeleriyle sınırlandırılması olmaz.

Odur ki "göç", aynı zamanda ticari hayatın örgütlenmesini, işletmelerin rekabet gücünü, kamu hizmetlerinin kapasitesini, sosyal devletin yardımlarını etkileyen çok yönlü bir süreçtir.

OECD'nin 2026 yılı Uluslararası Göç Görünümü çalışması, göç hareketlerinin yaşlanan nüfus, iş gücü açıkları ve ekonomik verimlilik sorunlarıyla giderek daha yakın ilişkiler kurduğunu ortaya koymaktadır.

(Bu bağlamda ekonomi saikli nüfus hareketlerine odaklanıyor, çok daha değişik ve geniş kapsamlı olan savaşların ve kırımların tetiklediği göç dalgalarına makalemiz açısından bir sınır koyuyoruz.)

Devam edelim: Ticari hayat açısından değerlendirildiğinde, işletmelerin nitelikli iş gücüne erişimi üretim kapasitesini ve rekabet gücünü doğrudan etkiler.

Bunu tekrar edelim ve ekleyelim: Ancak... Daha fazla çalışanın ekonomik faaliyetlere katılması, tek başına daha yüksek verimlilik anlamına gelmez.

Üretken sermaye yatırımları, teknolojik yenilenme, mesleki eğitim ve kurumsal yönetim kalitesi olmadan sürdürülebilir bir ekonomik gelişmeden söz edilemez.

Özellikle çok sevgili küçük ve orta ölçekli işletmelerin bu süreçte desteklenmesi gerekmektedir.

Şu gerçektir ve değişmezdir: İş gücünün niteliği ile işletmelerin teknolojik kapasitesi arasındaki uyumsuzluk, ekonomik büyümenin önündeki önemli engellerden biridir.

Demek ki göç oldun veya olmasın eğitime, niteliğe, teknolojiye ve üretkenliğe azami dikkat sarf etmemiz gerekir.

Öte yandan göç hareketlerinin toplumsal sonuçları da göz ardı edilmemelidir.

Konut, sağlık, eğitim, ulaşım ve sosyal güvenlik hizmetlerinde ortaya çıkabilecek ek taleplerin karşılanması, kamu yönetiminin planlama kapasitesiyle yakından ilişkilidir.

Sosyal devlet anlayışı burada belirleyici önem taşımaktadır.

Sosyal devlet, yalnızca ortaya çıkan eşitsizliklerin sonuçlarını hafifletmekle görevli değil.

Artı: Sosyal devlet, ekonomik ve toplumsal eşitsizliklerin oluşmasını önleyici politikalar geliştirmek zorunda; üstelik göç alsın veya almasın bu onun kalıcı sorumluluğu...

İşte tüm bu nedenlerle, göç politikaları ile kalkınma politikalarının birbirinden bağımsız düşünülmesi doğru değildir.

Her ülkede iş gücü ihtiyacını karşılarken ücretleri baskılayan, kayıt dışı istihdamı yaygınlaştıran veya toplumsal hizmetlere erişimde yeni eşitsizlikler yaratan uygulamalar, uzun dönemde ekonomik ve sosyal maliyetler doğurur...

Buna karşılık çalışma haklarının korunduğu, mesleki yeterliliklerin değerlendirildiği ve üretken yatırımların desteklendiği bir sistem, varsa göçün ekonomik katkısını güçlendirebilir.

Türkiye önceki makalemde değindiğim gibi, hem göç alan hem de nitelikli insan gücünü başka ülkelere gönderen bir ekonomidir.

Bu noktada bu durakta artık öncelik, göç hareketlerini günübirlik siyasi tartışmaların ötesine taşıyarak üretim, istihdam ve sosyal bütünleşme ekseninde ele almaktır.

Benim savunduğum yaklaşım, insanı ekonomik büyümenin yalnızca bir girdisi olarak değil, kalkınmanın hem öznesi hem de nihai yararlanıcısı olarak kabul etmektedir.

Ekonomik verimlilik ile sosyal adalet doğru kurumsal düzenlemeler altında birbirini güçlendiren iki temel kalkınma unsuru olmalıdır... Bu ortak payda gerçek bir dayanma, barınma, sığınma ve ayağa kalkma gücü sağlar...

Sonuçta uluslararası göçün ekonomik performansı, sınırları geçen insanların sayısıyla değil, bu insanların üretime, toplumsal yaşama ve ortak refaha hangi koşullarda katılabildikleriyle ölçülmelidir.

Güçlü ekonomi üretken insan gücüyle; güçlü toplum ise adaletli bir sosyal devlet düzeniyle mümkündür.