Cengiz URAL'ın 14 Kasım 2026 tarihli yazısı: İnsan Evinde Tutacak Bir Dünya

Bir insan evinin anahtarını cebine koyup bir daha dönemeyeceğini bilerek yola çıktığında, yanında ne götürebilir? Birkaç parça eşya, belgeler, çocuklarının fotoğrafları… Peki geride bıraktığı hayatı hangi bavula sığdırabilir? Göçü rakamlarla konuşurken çoğu zaman bunu unutuyoruz. Oysa her sayının arkasında kurulmuş bir hayat, alışılmış bir sokak, emek verilmiş bir gelecek var.

Antalya’daki COP31 kapsamında Uluslararası Göç Örgütü Başkanı Amy Pope’un yaptığı uyarıyı bu duyguyla okudum. İklim etkilerine son derece açık bölgelerde yaşayan 200 milyondan fazla insanın yerinden edilme riskiyle karşı karşıya bulunduğunu söylüyor. Bu, kaçınılmaz biçimde göç edecek insanların sayısı değil. Bugün alacağımız kararlarla hayatlarına dokunabileceğimiz insanların büyüklüğünü gösteriyor.

Dünya ise göçü çoğunlukla insanlar yola çıktıktan sonra tartışıyor. Sınıra geldiklerinde, bir tekneye bindiklerinde, başka bir ülkenin kapısını çaldıklarında… Televizyonlarda görüntüler beliriyor, siyasetçiler açıklama yapıyor, güvenlik tedbirleri konuşuluyor. Peki o insanın toprağı kururken kim ilgilendi? Kuyusu susuz kalırken, evi her yağmurda su altında kalırken hangi çözüm zamanında ulaştı?

Ben meselenin en ağır tarafını burada görüyorum. Önlenebilecek kayıpları yeterince önemsemiyor, sonuçları ortaya çıktığında büyük bedeller ödüyoruz. Bir köyün suya erişimini sağlamak, tarım toprağını korumak, evleri dayanıklı hâle getirmek ve erken uyarı sistemleri kurmak insanların hayatında doğrudan karşılık bulur. Çocuğunu güvenle büyütebilen, çalışabilen, yarınını düşünebilen insanın yaşadığı yerde kalabilme imkânı güçlenir.

Üstelik yerinde destek, insanları tehlikeli bölgelerde kalmaya mecbur etmek anlamına gelmemeli. Bazı yerlerde güvenli tahliye ve planlı taşınma gerekebilir. Önemli olan insanların seçeneklerinin olmasıdır. Nereye gideceğini bilmeden kaçmakla, hakları korunarak yeni bir hayata hazırlanmak arasında büyük fark bulunur. İklim politikalarının merkezine insan onurunu koyacaksak bu farkı ciddiye almalıyız.

Bugün Türkiye’de de geleceği konuşan herkesin suyu, tarımı, konutu ve şehir planlamasını birlikte düşünmesi gerekiyor. Kuruyan bir havzanın etkisi tarlanın sınırında durmaz. Üretime, istihdama, gıda fiyatlarına ve kentlerin nüfusuna uzanır. İklim uyumunu yalnızca çevre başlığı altında değerlendiren anlayış, meselenin toplumsal boyutunu eksik bırakır. Belediyelerden sanayi kuruluşlarına kadar herkesin hazırlık sorumluluğu var.

Antalya’da açıklanan Birleşmiş Milletler afet risk finansmanı girişimi, afet öncesinde kullanılabilecek kaynakları artırmayı hedefliyor. Bu yaklaşımı önemsiyorum. Çünkü erken uyarıyı zamanında eyleme dönüştürecek para ve organizasyon yoksa, tehlikeyi bilmek tek başına insanları korumaya yetmiyor. Finansmanın ihtiyaç ortaya çıkmadan hazırlanması, yardımın zamanlamasını değiştirebilir. Asıl başarı, felaketin ardından dağıtılan yardımlarla birlikte, felaketten önce korunan hayatlarla da ölçülmeli.

COP31’in ardından görmek istediğim şey, takvimi ve kaynağı belli uygulamalar. Hangi yerleşim korunacak, hangi su altyapısı yenilenecek, hangi çiftçiye nasıl destek verilecek? Bunların cevabı insanların yaşadığı yerde verilmedikçe zirve salonlarındaki sözler eksik kalacak.

Bir çocuğun okulunu, bir ailenin evini, bir üreticinin toprağını kaybetmeden yaşayabilmesi için harcanan kaynak, geleceğe yapılan yatırımdır. Sınırların ötesinde başlayan acının bir gün bizim kapımıza ulaşabileceğini de unutmamalıyız.

Ben dünyanın başarısını biraz da insanların evlerinde güvenle uyuyabildiği gecelerde arıyorum. Çünkü yola çıkmaya mecbur kalmamak, milyonlarca insan için bugün en büyük umut.